نقشه خواني در تاسيسات مکانيکي ساختمان آموزش علائم شيت ها و ديتيل اجرايي

نقشه خواني تاسيسات مکانيکي ساختمان همان جايي است که اجراي درست، خريد دقيق لوله و اتصالات و تحويل بدون دردسر پروژه به هم مي رسند. اگر نقشه ها را درست نخوانيم، بهترين متريال هم مي تواند در جاي غلط نصب شود، شيب ها به هم بخورد، تداخل با سازه و معماري اتفاق بيفتد و در نهايت زمان و هزينه پروژه از کنترل خارج شود. اين مطلب در مجله بازرگاني پور مرادي طوري نوشته شده که از نگاه يک مهندس و مجري ميداني، نقشه هاي مکانيکي را قدم به قدم و عملي تحليل کنيد و بتوانيد آن را به زبان ريزمتره، خريد و اجرا ترجمه کنيد.

تمركز متن بر نقشه هاي تاسيسات مکانيکي ساختمان است؛ يعني آب سرد و گرم مصرفي، گرمايش و سرمايش، فاضلاب و ونت، گاز و اطفاي حريق. در طول مسير درباره علائم نقشه تاسيسات مكانيكي، شيت ها، تيتل بلاك، رايزر دياگرام، ديتيل اجرايي و نحوه خواندن سايز، متريال و كلاس فشار حرف مي زنيم تا از اولين نگاه به نقشه تا بستن ليست خريد، ابهام شما حداقل شود.

چه در نقش مهندس طراح يا ناظر هستيد، چه مجري و سرپرست كارگاه، چه كارفرمايي كه مي خواهد بر روند كار مسلط شود، با رعايت نكات اين راهنما مي توانيد نقشه خواني تاسيسات مكانيكي ساختمان را به يك مهارت روزمره قابل اتكا تبديل كنيد؛ مهارتي كه مستقيما روي كيفيت اجرا، جلوگيري از دوباره كاري و مديريت هزينه پروژه اثر مي گذارد.

نقشه خواني تاسيسات مكانيكي ساختمان يعني چه و چرا حياتي است؟

نقشه خواني تاسيسات مكانيكي يعني بتوانيد از روي خطوط و علائم روي شيت ها بفهميد هر لوله، اتصالات، شير و تجهيز كجا شروع مي شود، چگونه مسير را طي مي كند و در كجا به مصرف كننده يا تخليه مي رسد. علاوه بر اين بايد بدانيد متريال، سايز، كلاس فشار، عايق، شيوه تست و تحويل هر مدار چيست و اين اطلاعات را در ذهن به يك تصوير سه بعدي قابل اجرا تبديل كنيد.

اين مهارت چند نتيجه عملي مهم دارد: كاهش دوباره كاري، جلوگيري از برخورد با سازه و معماري، كاهش ريسك نشتي و خرابي بعد از بهره برداري و مهم تر از همه، بستن ليست خريد دقيق براي لوله و اتصالات، شيرآلات، ساپورت و عايق. در بازرگاني پور مرادي همواره تاكيد مي شود كه بهترين زمان براي تصميم گيري خريد، بعد از يك نقشه خواني دقيق و چك كردن تمام ديتيل هاي اجرايي است.

نقشه خواني فقط كار طراح نيست. مجري، ناظر، واحد خريد، سرپرست كارگاه و حتي كارفرماي دقيق، همگي بايد بتوانند حداقل در حد نياز خود  علائم نقشه تاسيسات مكانيكي و شيت ها را بفهمند. هر قدر اين زبان مشترك بين اعضاي تيم شفاف تر باشد، پروژه با توقف كمتر و خطاي كمتر جلو مي رود.

انواع نقشه هاي تاسيسات مكانيكي ساختمان كه بايد بشناسيد

در يك پروژه ساختماني معمولا با چند نوع نقشه مكانيكي روبه رو هستيد و هر كدام نقش مشخصي دارند. اگر ندانيد هر شيت براي چه كاري است، يا بعضي شيت ها را نديده اجرا را شروع كنيد، نتيجه آن اختلاف متراژ، جا افتادن مسيرها و تداخل با ساير رشته ها است. مهم ترين انواع نقشه تاسيسات مكانيكي عبارت اند از:

• پلان طبقات براي آب، فاضلاب، گرمايش، سرمايش، گاز و اطفاي حريق
• نقشه موتورخانه، چيلرخانه و اتاق پمپ شامل جانمايي تجهيزات و مسير لوله ها
• رايزر دياگرام ها براي آب، فاضلاب، گاز و مدارهاي گرمايش و سرمايش
• نقشه هاي شماتيک و تك خطي براي مدارهاي بسته و مدارهاي ويژه
• نقشه هاي ايزومتريك پايتينگ براي مسيرهاي پيچيده و چند سطحي

پلان طبقات به شما نشان مي دهد در تراز هر طبقه، لوله ها چگونه در سقف يا كف پخش شده اند و به وسايل بهداشتي، رادياتور، فن كويل و ساير مصرف كننده ها متصل مي شوند. رايزر دياگرام تصوير عمودي و يكجا از طبقات مي دهد تا طول قائم، محل انشعاب ها و ترازها را ببينيد. نقشه موتورخانه و اتاق پمپ نيز قلب مدار را نشان مي دهد؛ جايي كه انتخاب درست متريال، شيرآلات و اتصالات نقش كليدي دارد.

ساختار شيت ها و تيتل بلاك در نقشه هاي مكانيكي ساختمان

قبل از آن كه داخل پلان ها غرق شويد، يك دقيقه روي تيتل بلاك هر شيت مكث كنيد. در تيتل بلاك اطلاعاتي مثل نام پروژه، نام مشاور، شماره شيت، عنوان شيت، تاريخ صدور، شماره اصلاحات يا همان رويزن و گاهي نام مهندس طراح و ناظر آورده مي شود. اگر بدون توجه به رويزن، با نسخه قديمي نقشه وارد كارگاه شويد، هر مقدار دقت اجرايي هم كه داشته باشيد، ممكن است در نهايت مجبور به تخريب و اصلاح شويد.

معمولا شيت هاي مكانيكي با حرف M يا حروف مرتبط مانند P براي پايتينگ، FF براي اطفاي حريق، GAS براي گاز و HVAC براي تهويه شماره گذاري مي شوند. مثلا M 101 مي تواند پلان آب و فاضلاب زيرزمين باشد و M 301 ديتيل هاي ساپورت و عبور لوله. در ابتداي نقشه ها يك صفحه به نام ليست شيت يا Drawing Index قرار مي گيرد كه كمك مي كند در بين شيت ها گم نشويد.

به مقياس نقشه، جهت شمال و خطوط شبكه سازه نيز توجه كنيد. مقياس نشان مي دهد هر سانتيمتر روي شيت در واقع چند متر در كارگاه است و اين براي تشخيص فواصل واقعي لوله ها، ساپورت ها و محل عبور از ديوارها مهم است. خطوط شبكه و ترازهاي ارتفاعي مانند 0.00 و 2.80+ كليد تطابق نقشه مكانيك با نقشه معماري و سازه هستند.

علائم و اختصارات عمومي در نقشه هاي تاسيسات مكانيكي

تقريبا در تمام نقشه ها گوشه اي به نام Legend يا جدول علائم وجود دارد. اين قسمت راهنماي رسمي شما براي فهم علائم نقشه تاسيسات مكانيكي است. اگر در يك پروژه جديد مستقيما سراغ پلان برويد و ليجند را نخوانيد، معمولا بعضي علائم را اشتباه تفسير مي كنيد يا اصلا نمي بينيد.

خطوط در نقشه معناي خاص دارند. خط پيوسته معمولا نشان دهنده لوله ديدني است، خط نقطه چين مي تواند لوله مخفي در سقف كاذب يا كف باشد، خط مركز براي تراز بندي تجهيزات استفاده مي شود و خطوط كلفت تر گاهي مسيرهاي اصلي يا رايزرها را مشخص مي كنند. در ليجند، نوع هر خط با توضيح كوتاه مشخص شده است.

در علائم اختصاري، براي آب مصرفي از كدهايي مثل HWS و HWR براي رفت و برگشت آب گرم، CWS براي آب شهر، P براي پمپ، V براي شير و حروف ديگر براي انواع تجهيزات استفاده مي شود. در فاضلاب با كدهايي مثل WC، SH، FD، CO، RD و MH روبه رو مي شويد. در سيستم هاي گرمايش و سرمايش نيز CHWS و CHWR براي چيلد واتر، FCU براي فن كويل و AHU براي هواساز ديده مي شود.

بسياري از طراحان مسيرها را كدگذاري مي كنند؛ مثلا HW 01 براي مدار آب گرم مصرفي واحدها، SAN 02 براي فاضلاب سرويس ها يا GAS R 03 براي رايزر گاز. اين كدها در زمان ريزمتره، سفارش متريال و حتي تكميل نقشه As built كمك مي كند هر تكه لوله و هر شير را به مسير درست نسبت دهيد.

نقشه خواني سيستم آب سرد و گرم مصرفي

در نقشه آب سرد و گرم مصرفي، اولين كار تشخيص مسير رفت و برگشت است. معمولا خط آب شهر با رنگ يا تيپ خط متفاوتي نسبت به آب گرم و برگشت آب گرم مشخص مي شود. در كنار هر لوله يادداشت كوتاهي مثل 32 PPR PN20 يا 20 PEX AL PEX نوشته مي شود كه سايز، متريال و كلاس فشار لوله را مشخص مي كند. اين همان اطلاعاتي است كه براي انتخاب لوله در انبار يا سفارش از بازرگاني پور مرادي به آن احتياج داريد. در پلان، رايزرهاي آب مصرفي با علامت هاي دايره يا مربع كوچك و كد مشخص مي شوند و از آن جا انشعابات به داخل واحدها يا فضاها پخش مي شود. حلقه بازگشت آب گرم اغلب به صورت مسير جداگانه اي مشخص شده كه بعد از عبور از واحدها به موتورخانه يا منبع كويل دار بر مي گردد تا در زمان باز كردن شير آب گرم، معطل گرم شدن مدار نمانيد.

علائم شيرآلات در نقشه آب شامل شير فلکه، بال ولو، شير يكطرفه، شير اطمينان و شير تخليه است. در ديتيل هاي اجرايي نشان داده مي شود اين شيرها در چه فاصله اي از تجهيز يا روي چه شاخه هايي نصب شوند تا هم سرويس راحت باشد و هم مدار به شكل اصولي ايزوله شود. دقت در خواندن اين ديتيل ها باعث مي شود تعداد شيرها درست برآورد شود و بعدا در حين اجرا كم يا زياد نياوريد.

نقشه خواني سيستم گرمايش رادياتور فن كويل و گرمايش از كف

سيستم گرمايش برخلاف آب مصرفي يك مدار بسته است؛ يعني آب در حلقه بسته بين ديگ يا پكيج و مصرف كننده ها گردش مي كند. در نقشه، لوله رفت گرمايش و لوله برگشت با تيپ خط و يادداشت جداگانه مشخص مي شوند و معمولا به كلکتور يا مستقيما به رادياتور، فن كويل يا مدار گرمايش از كف مي رسند.

نماد رادياتور، فن كويل و جعبه كلکتور در نقشه مشخص است و كنار هر كدام دماي طراحي، دبي و گاهي كد تجهيز نوشته مي شود. قدرت نقشه خواني شما وقتي كامل مي شود كه بتوانيد از روي نقشه تشخيص دهيد چه تعداد انشعاب نياز به شير قطع و وصل، شير بالانس، شير هواگير يا شير درين دارد و بر اساس آن هم تعداد شيرها را درست بخريد و هم جانمايي آن ها را در اجرا رعايت كنيد.

در گرمايش از كف، مدارها به صورت حلقه هاي متعدد از كلکتور رفت و برگشت مي كنند و طول هر حلقه، سايز لوله و فاصله لوله ها در نقشه مشخص شده است. اگر اين اطلاعات را درست نخوانيد، ممكن است بعضي مدارها طول زيادي پيدا كنند، اختلاف دماي زياد بين ابتدا و انتهاي مدار رخ دهد يا زمان هواگيري و بالانس مدار طولاني و پر دردسر شود.

نقشه خواني فاضلاب و ونت ساختمان

نقشه فاضلاب و ونت از حساس ترين بخش هاي نقشه خواني تاسيسات مكانيكي ساختمان است، چون هر اشتباه در شيب، قطر لوله يا جانمايي رايزر مي تواند بعدا به بوي ناخوشايند، گرفتگي و حتي نشتي منجر شود. در پلان، لوله هاي افقي فاضلاب با شيب مشخص و فلش جهت جريان نشان داده مي شوند و كنار آن ها شيب، مثلا 1 درصد يا 2 درصد نوشته مي شود.

لوله هاي قائم يا همان رايزرهاي فاضلاب و ونت با علائم دايره يا مربع در پلان مشخص مي شوند و در رايزر دياگرام، مسير آن ها از پايين ترين تراز تا پشت بام يا محل تخليه نشان داده مي شود. كدگذاري رايزرها كمك مي كند در زمان ريزمتره، طول قائم را دقيق تر حساب كنيد و در اجرا بدانيد هر رايزر به كدام منهول يا چاهك مي رسد.

علائم رايج در نقشه فاضلاب شامل انواع كف شو يا Floor Drain با كد FD، دريچه بازديد يا CO، آبرو بام يا RD و منهول يا MH است. در ديتيل هاي اجرايي معمولا نحوه اتصال رايزر به منهول، نحوه عبور از سقف كاذب و روش عايق بندي صوتي براي لوله هاي پوش فيت يا UPVC نشان داده مي شود. خواندن دقيق اين ديتيل ها باعث مي شود در كارگاه با سوراخ كردن بي مورد سازه يا تعويض لوله بعد از بستن سقف كاذب روبه رو نشويد.

نقشه خواني لوله كشي گاز و اطفاي حريق

نقشه لوله كشي گاز ساختمان علاوه بر بعد فني، بعد ايمني و قانوني مهمي دارد. در اين نقشه، مسير لوله گاز، محل كنتور، رگولاتور، شيرهاي قطع دستي، شيرهاي اضطراري و نقاط عبور از ديوار و سقف با علائم مشخص نشان داده مي شود. قطر لوله، ضخامت و متريال آن بر اساس فشار و دبي مورد نياز در يادداشت كنار لوله آمده است.

در اطفاي حريق، نقشه ها براي شبكه اسپرينكلر، رايزر تر يا خشك، جعبه FHC و هيدرانت تنظيم مي شود. در پلان مسير لوله هاي آتش نشاني، محل نازل ها، فشار طراحي و ارتفاع نصب مشخص شده و در رايزر دياگرام، مسير قائم و انشعاب ها ديده مي شود. در ديتيل هاي اجرايي نحوه اتصال لوله به نازل اسپرينكلر، نوع ساپورت و طول مجاز آويزان بودن بدون ساپورت توضيح داده مي شود.

خواندن صحيح نقشه گاز و اطفاي حريق براي خريد لوله، اتصالات، شير فلکه، كوپلينگ و متعلقات، و نيز براي هماهنگي با سازمان هاي تاييد كننده ضروري است. در بازرگاني پور مرادي تمركز بر اين است كه انتخاب لوله و اتصالات گاز و اطفاي حريق با كلاس فشار و استاندارد مورد قبول نهادهاي ناظر همخوان باشد تا در مرحله تست و تحويل، پروژه متوقف نشود.

ديتيل هاي اجرايي و مقاطع در نقشه هاي تاسيسات مكانيكي

پلان طبقات همه چيز را نشان نمي دهد. براي جاهايي كه عبور لوله از ديوار برشي، سقف، داکت يا كنار ستون وجود دارد، طراح يك علامت دايره يا مستطيل كوچك روي پلان مي گذارد و كنارش كدي مثل D 01 M 501 مي نويسد. اين يعني براي فهم كامل آن نقطه بايد به شيت ديتيل ها برويد و ديتيل شماره يك را در شيت 501 ببينيد.

در شيت هاي ديتيل، مقاطع و جزئيات اجرايي رسم مي شوند؛ مثل ديتيل عبور لوله از ديوار، نوع غلاف يا Sleeve، فاصله لوله تا لبه بتن، روش عايق بندي، ساختار ساپورت و فاصله آن تا سقف يا ديوار. اگر اين ديتيل ها را ناديده بگيريد و فقط از روي پلان اجرا كنيد، ممكن است بعدا براي نصب در، سقف كاذب يا تاسيسات برق و معماري مجبور به جابجايي يا برش لوله شويد.

يك عادت خوب در نقشه خواني تاسيسات مكانيكي اين است كه هر وقت در پلان به علامت ديتيل برخورد كرديد، همان جا توقف كنيد و ديتيل مربوط را در شيت ديتيل ها پيدا كنيد. انجام اين كار قبل از شروع اجرا باعث مي شود در ذهن خود تصوير سه بعدي دقيقي از مسير، عايق، ساپورت و تداخل هاي احتمالي بسازيد.

رايزر دياگرام و شماتيک مدارها را چگونه بخوانيم

رايزر دياگرام نماي عمودي يك مدار است كه در آن طبقات، ترازها، لوله هاي قائم، انشعاب ها و تجهيزات عمده به صورت شماتيك نشان داده مي شوند. مثلا در رايزر آب مصرفي مي بينيد كه از موتورخانه يا مخزن روي بام، شير فلکه اصلي، رايزرهاي طبقات، انشعاب به واحدها و حلقه برگشت آب گرم چگونه چيده شده است.

در رايزر دياگرام فاضلاب، مسير رايزر از زيرزمين تا بام، محل اتصال طبقات، ارتفاع هر انشعاب، محل سييفون هاي عمومي و اتصال به منهول يا چاهك مشخص مي شود. در رايزر دياگرام گاز يا اطفاي حريق نيز همين منطق برقرار است. كناره هر لوله، سايز، متريال و جهت جريان با فلش مشخص مي شود تا براي ريزمتره و خريد، به يك نگاه بتوانيد طول قائم و تعداد سه راهي، تبديل و زانو را تخمين بزنيد.

در شماتيک مدارهاي گرمايش و سرمايش، همه چيز الزاما در مقياس نيست؛ اما ترتيب تجهيزات، مسير رفت و برگشت، محل نصب پمپ، شيرهاي كنترلي، مبدل ها، منبع انبساط و تجهيزات ايمني كاملا مشخص است. اين نقشه ها زماني به كار مي آيد كه بخواهيد نحوه عملكرد مدار را بفهميد يا در زمان خريد، مطمئن شويد براي هر نقطه مورد نياز، شير و اتصالات مناسب پيش بيني شده است.

خواندن سايز متريال كلاس فشار و عايق از روي نقشه پايتينگ

يكي از اهداف اصلي نقشه خواني تاسيسات مكانيكي ساختمان اين است كه بدانيد هر مسير با چه لوله و اتصالاتي بايد اجرا شود. اين اطلاعات در قالب يادداشت هاي كنار لوله يا جدول هاي پايتينگ روي نقشه قرار مي گيرد. نمونه يادداشت ها مي تواند اين طور باشد: 2 اينچ CS SCH40، 25 PPR PN20، 75 HDPE SDR17 يا 20 PEX AL PEX.

در اين يادداشت ها، ابتدا سايز اسمي لوله نوشته مي شود، سپس متريال و در نهايت كلاس فشار يا شيدول و استاندارد. اگر اين كدها را درست بخوانيد، در زمان انتخاب متريال سراغ لوله و اتصالاتي مي رويد كه واقعا براي فشار، دما و نوع سيال مدار مناسب است. اين همان چيزي است كه در صفحه متريال و كلاس هاي لوله در سايت بازرگاني پور مرادي نيز روي آن تاكيد شده است.

علائم مربوط به عايق نيز روي نقشه مشخص مي شود. گاهي كنار لوله عبارت INS يا كد نوع عايق نوشته مي شود و در جدول جداگانه نوع عايق حرارتي، برودتي يا صوتي، ضخامت و پوشش آن توضيح داده شده است. اين اطلاعات براي محاسبه مقدار عايق، انتخاب رول يا قطعات پيش ساخته و تخمين وزن و ساپورت گذاري لازم است.

چك ليست نقشه خواني قبل از اجرا و قبل از بستن ليست خريد

قبل از اين كه اولين متر لوله را سفارش بدهيد يا اولين سوراخ را روي سقف و ديوار ايجاد كنيد، يك چك ليست نقشه خواني ساده اما اصولي مي تواند از بسياري اشتباه ها جلوگيري كند. اين چك ليست بهتر است به صورت كتبي كنار نقشه ها باشد تا هميشه قبل از اقدام به كار مرور شود.

• كنترل كامل بودن شيت ها و بررسي آخرين رويزن نقشه ها
• تطابق نقشه مكانيك با معماري و سازه در شفت ها، پاركينگ، راهروها و سقف كاذب
• بررسي مسيرهاي بحراني مثل عبور از ديوار برشي يا محل تقاطع با پله و آسانسور
• خواندن كامل ليجند و جدول علائم نقشه تاسيسات مكانيكي
• چك كردن ديتيل هاي اجرايي مرتبط با ساپورت، عبور از ديوار و عايق بندي

براي واحد خريد و ريزمتره نيز چك ليست جداگانه اي لازم است. اين چك ليست شامل شناسايي تمام مدارها، تفكيك زون ها، استخراج سايز و متريال هر مسير، برآورد تعداد شيرها، اتصالات، ساپورت ها، عايق و اقلام مصرفي مثل چسب، درزگير و نوار تفلون است. هر قدر اين ريزمتره بر اساس نقشه هاي واقعي و ديتيل هاي اجرايي انجام شود، در حين اجرا با كمبود متريال يا انبار اضافي درگير نمي شويد.

خطاهاي رايج در نقشه خواني تاسيسات مكانيكي و راه حل آن ها

برخي اشتباه ها در نقشه خواني تكراري هستند و در پروژه هاي مختلف بارها مشاهده مي شوند. شناختن اين خطاهاي رايج كمك مي كند در زمان خواندن نقشه به صورت آگاهانه آن ها را كنترل كنيد و جلوي هزينه دوباره كاري را بگيريد.

يكي از خطاهاي رايج، بي توجهي به ترازهاي ارتفاعي است. اگر فقط پلان را ببينيد و مقطع يا رايزر دياگرام را نخوانيد، ممكن است لوله را در ارتفاعي اجرا كنيد كه با سقف كاذب، تير بتني يا داکت برق تداخل پيدا كند. راه حل اين است كه هر مسير مهم را حداقل يك بار در ذهن به صورت سه بعدي مجسم كنيد و ترازهاي شروع و پايان آن را از روي نقشه كنترل كنيد.

خطاي ديگر، اشتباه در تشخيص متريال و كلاس فشار است؛ مثلا تصور كنيد همه لوله هاي يك مدار بايد PN20 باشند، در حالي كه طراح براي بخشي از مدار PN16 يا كلاس ديگري در نظر گرفته است. براي جلوگيري از اين خطا بايد يادداشت كنار لوله ها و جدول متريال را دقيق بخوانيد و در ريزمتره، مدارها را با همان كدهاي نقشه تفكيك كنيد.

بي توجهي به شيب فاضلاب و جايگاه كف شوها، فراموش كردن ساپورت ها و غلاف ها در ريزمتره، يا كار كردن با نسخه قديمي نقشه، از ديگر خطاهاي رايج است. بهترين راه پيشگيري، استفاده از چك ليست ثابت، يادداشت گذاري روي نقشه در جلسات هماهنگي و ثبت سوال ها براي طرح در جلسه با طراح و ناظر است.

از نقشه تا As built چگونه نقشه هاي اجرايي را تحويل پذير كنيم

نقشه طراح نقطه شروع است، نه نقطه پايان. در طول اجرا، هميشه تغييرهاي كوچك و بزرگ رخ مي دهد؛ از جابجايي يك رايزر تا تغيير مسير يك مدار به خاطر تير بتني يا محدوديت معماري. اگر اين تغييرها را فقط در حافظه افراد نگه داريم، چند ماه بعد در زمان عيب يابي يا توسعه پروژه، هيچ كس تصوير دقيقي از آن چه واقعا اجرا شده نخواهد داشت.

نقشه As built يعني همان نقشه طراحي كه تمام تغييرهاي اجرايي در آن با رنگ يا علامت مشخص شده و در نهايت به صورت پاك نويس تحويل كارفرما مي شود. براي رسيدن به يك As built قابل اعتماد، لازم است در طول اجرا هر تغيير را روي شيت همان روز علامت بزنيد، كد مدار را اصلاح كنيد و در صورت نياز، سايز يا متريال جديد را در جدول مشخصات بنويسيد.

وقتي نقشه هاي As built كامل باشند، تحويل پروژه، راه اندازي، نگهداري و حتي بازسازي هاي بعدي با ريسك كمتر انجام مي شود. همچنين براي خريدهاي بعدي، مانند توسعه يك مدار جديد يا تعويض بخشي از تاسيسات، مي توان با مراجعه به As built به سرعت تشخيص داد چه لوله، چه اتصالات و چه كلاسي بايد تامين شود؛ روشي كه بازرگاني پور مرادي همواره به عنوان يك عادت حرفه اي در پروژه ها توصيه مي كند.

جمع بندي اين است كه نقشه خواني تاسيسات مكانيكي ساختمان فقط يك مهارت تئوري نيست. اين مهارت، زبان مشترك بين طراح، مجري، ناظر، واحد خريد و تامين كننده است. هر قدر اين زبان را بهتر بلد باشيد، از انتخاب متريال تا اجرا و تحويل، پروژه شما شفاف تر، اقتصادي تر و كم ريسك تر پيش مي رود.