تاسیسات گرمایشی و سرمایشی ساختمان | مقایسه انواع سیستم ها و نکات انتخاب

تاسیسات گرمایشی و سرمایشی ساختمان قلب تپنده هر پروژه مسکونی، اداری و تجاری است. اگر سیستم گرمایش و سرمایش به درستی طراحی و اجرا نشود، حتی لوکس ترین ساختمان هم برای ساکنان آن آزار دهنده خواهد بود. انتخاب بین موتورخانه مرکزی، پکیج، چیلر، وی ار اف، اسپلیت، کولر آبی، گرمایش از کف و ده ها ترکیب دیگر برای بسیاری از کارفرما ها و حتی مجریان تاسیسات سوال همیشگی است.

در این راهنمای جامع از بازرگانی پور مرادی، سعی می کنیم تاسیسات گرمایشی و سرمایشی ساختمان را از صفر تا صد بررسی کنیم، انواع سیستم ها را به زبان ساده و در عین حال حرفه ای مقایسه کنیم و نکات کلیدی انتخاب سیستم مناسب برای هر نوع ساختمان را توضیح دهیم. در طول متن روی نقش لوله کشی، انتخاب نوع لوله، اتصالات، عایق و ساپورت ها نیز تاکید می کنیم، چون این بخش دقیقا حوزه تخصصی بازرگانی پور مرادی است و تاثیر زیادی بر عمر و راندمان سیستم دارد.

تاسیسات گرمایشی و سرمایشی ساختمان چیست و از چه اجزایی تشکیل می شود؟

تعریف سیستم های گرمایشی و سرمایشی در ساختمان

به صورت ساده، تاسیسات گرمایشی و سرمایشی مجموعه ای از تجهیزات و شبکه لوله ها و کانال ها است که دمای داخل ساختمان را در محدوده آسایش نگه می دارد. یعنی در زمستان فضا را گرم می کند و در تابستان خنک، و در بسیاری از سیستم های مدرن رطوبت و کیفیت هوای داخل را هم کنترل می کند. در مهندسی به این مجموعه معمولا اچ وی ای سی گفته می شود که مخفف تهویه مطبوع، گرمایش و سرمایش است.

در بیشتر ساختمان های ایران سیستم ها یا از نوع آبی هستند مثل موتورخانه، پکیج و چیلر که انرژی را از طریق آب گرم یا آب سرد منتقل می کنند، یا از نوع مبردی مثل اسپلیت و وی ار اف که انتقال انرژی را با گردش گاز مبرد انجام می دهند. در هر دو حالت سه بخش اصلی همیشه وجود دارد: تولید کننده انرژی، شبکه توزیع و ترمینال های داخل فضا.

اجزای اصلی تاسیسات گرمایشی و سرمایشی

تقریبا همه سیستم های گرمایش و سرمایش ساختمان از سه لایه تشکیل می شوند:

• واحد تولید انرژی:
  شامل تجهیزاتی مانند بویلر آب گرم، دیگ چگالشی، پکیج دیواری یا زمینی، چیلر تراکمی یا جذبی، وی ار اف، روف تاپ، هیت پمپ و حتی کولر آبی.
• شبکه توزیع:
  شبکه لوله ها، پمپ ها، کانال ها، کلکتور ها، شیر ها، عایق ها، ساپورت ها و اتصالات که وظیفه رساندن آب گرم، آب سرد یا مبرد به نقاط مختلف ساختمان را بر عهده دارند.
• ترمینال ها در داخل فضا:
  تجهیزاتی که تبادل حرارت واقعی با هوای اتاق را انجام می دهند مثل رادیاتور، فن کویل سقفی یا زمینی، گرمایش از کف، هواساز، اسپلیت دیواری یا کانالی، یونیت داخلی وی ار اف و غیره.

بسیاری از کارفرما ها هنگام انتخاب سیستم گرمایش و سرمایش، فقط روی انتخاب دستگاه اصلی مثل پکیج یا چیلر تمرکز می کنند، در حالی که بخش قابل توجهی از هزینه و مهم تر از آن کیفیت و طول عمر سیستم، به شبکه لوله کشی، نوع لوله، اتصالات و عایق بر می گردد. این دقیقا همان جایی است که انتخاب تامین کننده معتبر مانند بازرگانی پور مرادی اهمیت پیدا می کند.

انواع سیستم های گرمایشی ساختمان

موتورخانه مرکزی آب گرم و رادیاتور یا فن کویل

در موتورخانه مرکزی، یک یا چند بویلر آب را تا دمای مشخصی گرم می کنند. این آب گرم توسط پمپ ها در شبکه لوله کشی ساختمان گردش می کند و به رادیاتور ها یا فن کویل ها می رسد. رادیاتور با تشعشع و همرفت فضا را گرم می کند و فن کویل با عبور دادن هوا از روی کویل آب گرم.

مزایا:

• مناسب ساختمان های چند واحدی و مجتمع های مسکونی، اداری و تجاری
• امکان کنترل مرکزی و مدیریت مصرف سوخت
• عمر طولانی در صورت استفاده از لوله و اتصالات استاندارد و اجرای اصولی
• امکان ترکیب با چیلر و استفاده از فن کویل ها برای سرمایش در تابستان

معایب:

• نیاز به فضای موتورخانه در زیرزمین یا روی بام
• هزینه اولیه بالاتر نسبت به سیستم های مستقل مثل پکیج
• نیاز به اپراتور یا حداقل بازدید دوره ای حرفه ای
• حساسیت بیشتر به کیفیت لوله های فولادی، جوشکاری و عایق کاری

اگر قرار است در یک ساختمان چند واحدی سیستم موتورخانه اجرا شود، انتخاب نوع لوله فولادی، ضخامت، رده فشار و اتصالات مناسب در رایزر ها و کلکتور ها بسیار مهم است، چون هر گونه ضعف در این قسمت در آینده باعث نشتی، خوردگی و افت راندمان می شود.

پکیج دیواری یا زمینی برای هر واحد

پکیج دیواری یا زمینی امروزه یکی از رایج ترین سیستم های گرمایشی در آپارتمان های مسکونی است. هر واحد یک پکیج مستقل دارد که هم آب گرم مصرفی و هم آب مدار رادیاتور ها یا گرمایش از کف را تامین می کند.

مزایا:

• استقلال کامل هر واحد در مصرف و هزینه گاز
• عدم نیاز به موتورخانه و آزاد بودن فضای زیرزمین برای کاربری های دیگر
• کنترل ساده دما توسط ساکن هر واحد
• هزینه اولیه کمتر در پروژه های کوچک و متوسط

معایب:

• محدودیت ظرفیت در واحد های بزرگ یا ساختمان های با اتلاف حرارتی زیاد
• نیاز به دودکش استاندارد و تامین هوای تازه برای احتراق
• حساسیت بیشتر به سرویس سالانه و کیفیت آب مدار گرمایش
• افزایش تعداد تجهیزات گازی در ساختمان و لزوم توجه به نکات ایمنی

در پروژه هایی که برای هر واحد پکیج در نظر گرفته می شود، انتخاب لوله مناسب برای مدار گرمایش و آب گرم مصرفی بسیار مهم است. استفاده از لوله پنج لایه یا لوله پلی پروپیلن با برند معتبر و اجرای صحیح جوش یا پرس، نقش زیادی در جلوگیری از نشتی و کاهش تلفات حرارتی دارد.

سیستم گرمایش از کف

گرمایش از کف یکی از سیستم های مدرن و بسیار راحت برای گرمایش فضا است. در این روش، لوله های مخصوص در داخل کف ساختمان به صورت حلقه های منظم نصب می شوند و آب گرم با دمای پایین تر در آنها گردش می کند. دمای سطح کف به صورت یکنواخت افزایش پیدا می کند و فضا بدون جریان هوای آزار دهنده گرم می شود.

مزایا:

• آسایش حرارتی بسیار بالا و یکنواختی مطلوب دما در کل فضا
• دمای کاری پایین تر آب نسبت به رادیاتور که راندمان بویلر چگالشی یا هیت پمپ را افزایش می دهد
• آزاد بودن دیوار ها از رادیاتور و امکان دکوراسیون بهتر
• مناسب برای ویلا های لوکس و واحد های مسکونی خاص

معایب:

• حساسیت بالا در طراحی و اجرا، مخصوصا فاصله حلقه ها و نحوه عایق زیر کف
• دسترسی سخت برای تعمیرات در صورت استفاده از لوله بی کیفیت
• زمان پاسخ دهی نسبتا کند تر نسبت به رادیاتور

در گرمایش از کف، انتخاب لوله مناسب موضوعی حیاتی است. معمولا از لوله های پکس یا پِی رت پنج لایه با لایه ضد نفوذ اکسیژن استفاده می شود تا اکسیژن وارد مدار نشده و باعث زنگ زدگی قطعات فلزی مثل مبدل ها و پمپ نشود. تامین این نوع لوله با کیفیت بالا و اتصالات استاندارد، یکی از خدمات اصلی بازرگانی پور مرادی است.

سیستم فن کویل برای گرمایش

فن کویل ها تجهیزاتی هستند که در داخل فضا نصب می شوند و با عبور دادن هوا از روی کویل آب گرم، اتاق را گرم می کنند. اگر در ساختمان چیلر یا وی ار اف وجود داشته باشد، همان فن کویل ها می توانند برای سرمایش نیز استفاده شوند.

مزایا:

• امکان کنترل دمای هر اتاق به صورت مستقل
• قابلیت استفاده مشترک برای گرمایش و سرمایش
• امکان زون بندی دقیق در ساختمان های اداری و تجاری

معایب:

• لوله کشی گسترده و نیاز به شبکه دو لوله یا چهار لوله
• لزوم عایق کاری دقیق لوله های رفت و برگشت مخصوصا در مدار آب سرد
• حساسیت بالا به کیفیت آب مدار و لزوم فیلتر مناسب

سیستم های گرمایشی برقی

رادیاتور برقی، هیتر برقی و سیستم های گرمایش از کف برقی در ایران کمتر به صورت اصلی استفاده می شوند، چون تعرفه برق در بیشتر مناطق کشور اجازه استفاده گسترده از آنها را نمی دهد. این سیستم ها معمولا در پروژه های خاص، فضا های کوچک یا به عنوان سیستم کمکی استفاده می شوند.

انواع سیستم های سرمایشی ساختمان

چیلر تراکمی و سیستم چیلد واتر

در سیستم های مبتنی بر چیلر، دستگاه چیلر آب را تا دمای حدود 6 تا 12 درجه خنک می کند. این آب سرد از طریق پمپ ها در شبکه لوله کشی به فن کویل ها یا هواساز ها منتقل می شود و سرمایش فضا را تامین می کند. چیلر ها می توانند هوا خنک باشند که کندانسور آنها در تماس مستقیم با هوای محیط است، یا آب خنک که نیاز به برج خنک کننده و مدار آب کندانسور دارند.

مزایا:

• مناسب ساختمان های متوسط و بزرگ با تعداد واحد زیاد
• قابلیت کنترل مرکزی و اتصال به سیستم مدیریت هوشمند ساختمان
• امکان استفاده از برند ها و تکنولوژی های مختلف متناسب با بودجه
• امکان تامین سرمایش برای چند بلوک یا چند ساختمان نزدیک به هم

معایب:

• هزینه اولیه بالاتر نسبت به اسپلیت های مستقل
• نیاز به فضای مناسب برای چیلر، پمپ ها، برج خنک کننده و موتورخانه
• حساسیت زیاد به کیفیت لوله کشی فولادی، عایق کاری و ساپورت ها

در سیستم چیلد واتر، لوله های رفت و برگشت باید کاملا متناسب با دبی طراحی شوند و از لوله های فولادی مانیسمان یا در برخی پروژه ها از لوله های پلیمری خاص با فشار کاری مناسب استفاده شود. وجود لرزه گیر ها، اتصالات انبساطی و ساپورت های اصولی، از پیش شرط های طول عمر بالا در این نوع سیستم است.

سیستم وی ار اف یا وی ار وی

وی ار اف یک سیستم مبردی است که در آن یک یا چند یونیت خارجی با تعدادی یونیت داخلی در ارتباط هستند و مقدار مبرد خروجی به هر یونیت داخلی متناسب با نیاز آن فضا تنظیم می شود. این سیستم ها راندمان بسیار بالایی دارند و برای ساختمان های اداری، تجاری و پروژه های لوکس بسیار محبوب شده اند.

مزایا:

• راندمان بالا و مصرف برق کمتر نسبت به تعداد زیادی اسپلیت معمولی
• انعطاف زیاد در معماری و امکان استفاده از یونیت های داخلی با شکل های مختلف
• قابلیت کنترل هوشمند و زون بندی دقیق
• عدم نیاز به شبکه آب سرد و حذف خطرات نشتی آب در سقف ها

معایب:

• هزینه اولیه بالا و وابستگی به برند و خدمات پس از فروش
• لزوم استفاده از لوله مسی با کیفیت و اجرای بسیار دقیق و تمیز
• حساسیت سیستم به طول لوله و اختلاف ارتفاع طبق کاتالوگ سازنده

اسپلیت دیواری، مولتی اسپلیت و اسپلیت کانالی

اسپلیت دیواری رایج ترین سیستم سرمایشی در واحد های مسکونی کوچک و متوسط است. در این سیستم، یونیت داخلی روی دیوار داخل اتاق و یونیت خارجی روی بالکن یا نما نصب می شود. در مولتی اسپلیت، یک یونیت خارجی به چند یونیت داخلی متصل است. اسپلیت کانالی نیز به کمک کانال هوا چند اتاق را پوشش می دهد.

مزایا:

• هزینه اولیه پایین تر نسبت به سیستم چیلر یا وی ار اف برای پروژه های کوچک
• نصب سریع و قابل اجرا در ساختمان های موجود بدون تغییر اساسی
• مناسب برای واحد های مستقل و فضا های تک واحدی

معایب:

• زیاد شدن تعداد یونیت های خارجی در نما با افزایش واحد ها
• مصرف برق بالاتر در مقایسه با سیستم های مرکزی با راندمان بالا
• کنترل ضعیف تر رطوبت و کیفیت هوای داخل نسبت به سیستم هواساز و چیلر

کولر آبی و سیستم سرمایش تبخیری

کولر آبی سال ها است که به عنوان یک سیستم ساده و کم هزینه برای مناطق گرم و خشک ایران استفاده می شود. در این سیستم، آب روی پوشال ها پاشیده می شود و با عبور هوا از روی آنها، آب تبخیر شده و هوا خنک می شود. این هوای خنک به کمک کانال به داخل ساختمان منتقل می شود.

مزایا:

• هزینه اولیه بسیار پایین در مقایسه با سیستم های تراکمی
• مصرف برق کم تر نسبت به کولر گازی
• ساده بودن تعمیر و نگهداری

معایب:

• عدم کارکرد مناسب در اقلیم های مرطوب
• کنترل ضعیف دما و رطوبت، مخصوصا در روز های بسیار گرم
• نیاز به کانال کشی مناسب و توجه به مسائل بهداشتی و ورود گرد و غبار

پکیج یونیت و روف تاپ پکیج

پکیج یونیت یا روف تاپ پکیج ترکیبی از کویل گرمایی و سرمایی در یک دستگاه است که معمولا روی پشت بام نصب می شود. هوای تازه از بیرون گرفته شده، در دستگاه فیلتر و در صورت نیاز گرم یا سرد می شود و سپس از طریق کانال ها به فضا های داخلی ارسال می گردد.

این سیستم ها برای سالن های ورزشی، فروشگاه های بزرگ، سوله ها و فضا های اداری با پلان باز مناسب هستند و طراحی کانال های رفت و برگشت، فیلتر ها و دمپر های آنها اهمیت زیادی در کیفیت عملکرد دارد.

مقایسه سیستم های گرمایشی و سرمایشی از نظر هزینه، انرژی و راحتی

مقایسه از نظر هزینه اولیه

هزینه اولیه تاسیسات گرمایشی و سرمایشی فقط هزینه خرید دستگاه نیست. شبکه لوله کشی، کانال کشی، اتصالات، عایق، ساپورت ها، شیر آلات، پمپ ها و اجرت اجرا بخش مهمی از این هزینه را تشکیل می دهند. به صورت تقریبی می توان سیستم ها را از نظر هزینه اولیه در بازه های زیر قرار داد:

مقایسه از نظر مصرف انرژی و هزینه بهره برداری

آنچه در مصرف انرژی مهم است راندمان تجهیزات، نوع سوخت، طراحی درست لوله کشی و عایق کاری و همچنین نحوه کنترل سیستم توسط کاربر است. برای مثال:

• بویلر های چگالشی در مدار گرمایش از کف که با دمای آب پایین کار می کنند، راندمان بسیار خوبی دارند.
• سیستم های وی ار اف به دلیل استفاده از اینورتر و کنترل هوشمند مبرد، در ساختمان های اداری و تجاری مصرف برق را کاهش می دهند.
• چیلر های اسکرو یا سانتریفیوژ با طراحی درست و نگهداری مناسب، در پروژه های بزرگ اقتصادی تر از تعداد زیادی اسپلیت دیواری هستند.
• کیفیت عایق کاری لوله های آب سرد و گرم تاثیر مستقیم بر تلفات انرژی دارد.

مقایسه از نظر آسایش حرارتی و راحتی استفاده

در بحث آسایش حرارتی، یکنواختی دما، امکان تنظیم دمای هر فضا، میزان صدای تجهیزات و کنترل رطوبت مهم هستند. به طور کلی:

• گرمایش از کف و فن کویل ها آسایش بالاتری نسبت به بخاری و رادیاتور های کوچک دارند.
• سیستم چیلر و هواساز با کنترل رطوبت و فیلتراسیون هوا برای بیمارستان ها و ساختمان های حساس مناسب تر است.
• اسپلیت دیواری ممکن است در برخی ظرفیت ها ایجاد جریان هوای موضعی و احساس سرما در جلوی دستگاه کند.
• کولر آبی در مناطق گرم و خشک برای برخی افراد حس مطلوب تری نسبت به هوای خشک و بسیار سرد کولر گازی ایجاد می کند، اما کنترل دقیق ندارد.

مقایسه از نظر نگهداری و طول عمر

طول عمر واقعی یک سیستم گرمایشی و سرمایشی تا حد زیادی به کیفیت اجرا و نگهداری دوره ای بستگی دارد. استفاده از لوله و اتصالات استاندارد، اجرای صحیح ساپورت ها، نصب لرزه گیر ها و انجام تست فشار اصولی، پایه های یک طول عمر بالا هستند. به صورت کلی:

• موتورخانه های مرکزی و سیستم چیلر در صورت نگهداری مناسب می توانند سال ها بدون مشکل کار کنند.
• پکیج ها و اسپلیت ها به دلیل تعداد زیاد در ساختمان، نیاز به برنامه ریزی سرویس منظم دارند.
• سیستم های وی ار اف نیازمند سرویس کار متخصص و استفاده از قطعات اصلی هستند.

معیار های حرفه ای انتخاب سیستم گرمایش و سرمایش ساختمان

مساحت، تعداد طبقات و نوع کاربری

اولین سوال این است که ساختمان شما چند متر مربع است، چند طبقه دارد و کاربری آن چیست. یک آپارتمان 6 واحدی با متراژ 100 متر با یک پاساژ 5 طبقه یا یک ساختمان اداری 10 طبقه کاملا شرایط متفاوتی دارند. برای ساختمان های کوچک و متوسط، پکیج ها و اسپلیت ها می توانند اقتصادی باشند، در حالی که برای پروژه های بزرگ، سیستم های مرکزی مانند چیلر، وی ار اف و موتورخانه گزینه های منطقی تری هستند.

اقلیم و شرایط آب و هوایی

در مناطق سردسیر، توان سیستم گرمایش اهمیت بیشتری پیدا می کند و باید راندمان دیگ ها، عایق کاری لوله ها و جلوگیری از یخ زدگی مدار ها جدی گرفته شود. در مناطق گرم و خشک، کولر آبی می تواند بخشی از سال نیاز سرمایش را تامین کند، اما در مناطق گرم و مرطوب، تقریبا تنها راه حل عملی، سیستم های تراکمی مانند چیلر و اسپلیت است.

محدودیت های معماری و تاسیساتی

فضای موتورخانه، سطح پشت بام، امکان تعبیه کانال های هوا، شفت های تاسیساتی برای عبور لوله ها، محل قرارگیری کندانسور ها و ده ها جزئیات دیگر باید قبل از انتخاب نهایی سیستم بررسی شوند. مثلا اگر فضای موتورخانه محدود است، شاید نتوان چیلر بزرگ و دیگ های حجیم نصب کرد و وی ار اف یا پکیج یونیت گزینه مناسب تری باشد.

دسترسی به سوخت و زیرساخت برق

وجود یا عدم وجود گاز شهری، محدودیت توان برق در منطقه، هزینه توسعه انشعاب برق سه فاز و حتی امکان استفاده از دیزل ژنراتور در ساعات اوج مصرف، همگی در انتخاب سیستم تاثیر دارند. گاهی انتخاب یک سیستم گران تر از نظر خرید، ولی کم مصرف تر از نظر انرژی، در طول چند سال اختلاف هزینه اولیه را جبران می کند.

بودجه اولیه در مقابل هزینه دوره بهره برداری

یکی از اشتباه های رایج این است که فقط به هزینه خرید تجهیزات و اجرا نگاه می شود و هزینه های انرژی، تعمیرات و توقف سیستم در نظر گرفته نمی شود. بهتر است مجموع هزینه ها در طول مثلا ده سال برای چند سیستم مختلف تخمین زده شود و سپس تصمیم گرفته شود. این همان رویکرد هزینه چرخه عمر یا تی سی او است.

مقررات و استاندارد ها

در ایران مبحث 14 مقررات ملی ساختمان به تاسیسات مکانیکی اختصاص دارد و نکات مهمی درباره ایمنی دودکش ها، دیگ خانه، فشار کاری شبکه، هوا رسانی، تهویه و انتخاب تجهیزات بیان می کند. همچنین استفاده از لوله، اتصالات و شیر آلات دارای استاندارد ملی و بین المللی معتبر، شرط لازم برای دریافت تایید ناظر و کاهش ریسک های آینده است.

نکات مهم لوله کشی و پایپینگ در سیستم های گرمایشی و سرمایشی

انتخاب متریال مناسب برای لوله ها

نوع سیال، دما، فشار کاری و محل نصب لوله، تعیین کننده انتخاب متریال است. به طور خلاصه:

• لوله فولادی:
  برای رایزر های اصلی موتورخانه، مدار چیلد واتر، مدار بخار و جا هایی که فشار و دما بالا است، مناسب است. انتخاب رده فشاری مناسب، روش جوشکاری استاندارد و استفاده از اتصالات با کیفیت در این نوع لوله حیاتی است.
• لوله پلی پروپیلن:
  برای آب گرم و آب سرد مصرفی، مدار رادیاتور در فشار ها و دمای معمولی کاربرد دارد. اجرای جوش پلی فیوژن درست در این لوله ها بسیار مهم است.
• لوله پنج لایه پکس یا پی رت:
  انتخاب اول برای گرمایش از کف، بسیاری از مدار های رادیاتور و حتی بعضی مدار های آب سرد است. این لوله ها ترکیب فلز و پلیمر هستند و با اتصالات پرس یا کوپلی نصب می شوند.
• لوله پلی اتیلن و یو پی وی سی:
  بیشتر در شبکه های آب رسانی، فاضلاب، انتقال کندانس و موارد خاص استفاده می شوند.

اصول لوله کشی در مدار چیلر و چیلد واتر

در مدار چیلر، طراحی صحیح مسیر رفت و برگشت، پیش بینی بای پس، نصب شیر فلکه ها، فیلتر ها، هوا گیر ها، لرزه گیر ها و اتصالات انبساطی، برای عملکرد بدون مشکل سیستم ضروری است. لوله های آب سرد باید حتما عایق شوند تا از تعریق و هدر رفت انرژی جلوگیری شود. همچنین زاویه و فاصله ساپورت ها برای جلوگیری از خمش و نشست لوله ها باید مطابق جداول فنی انتخاب شود.

لوله کشی گرمایش از کف و مدار های گرمایشی

در گرمایش از کف، طول هر حلقه لوله نباید از مقدار مشخصی بیشتر شود تا افت فشار زیاد نشود و دمای آب در انتهای حلقه بیش از حد افت نکند. فاصله بین لوله ها باید طبق محاسبات بار حرارتی و نوع پوشش کف (سرامیک، پارکت و غیره) تعیین شود. انتخاب کلکتور با کیفیت، شیر های بالانس، شیر هوا گیر و شیر تخلیه نیز نقش زیادی در راه اندازی و تنظیم اولیه سیستم دارد.

ساپورت گذاری، لرزه گیر و اتصالات انبساطی

در ساختمان هایی که پمپ های بزرگ، چیلر ها، برج های خنک کننده و تجهیزات چرخان وجود دارند، لرزش به راحتی می تواند به لوله ها منتقل شود. نصب لرزه گیر ها در ورودی و خروجی پمپ، قبل و بعد از برخی تجهیزات، و استفاده از اتصالات انبساطی در مسیر هایی که تغییر طول در اثر دما زیاد است، از شکم دادن و شکستگی لوله ها جلوگیری می کند.

تست فشار، شستشو و راه اندازی اولیه

بعد از تکمیل شبکه لوله کشی، باید مدار به صورت مرحله ای با آب یا هوا تحت فشار مشخص تست شود تا هر گونه نشتی قبل از بسته شدن سقف ها و دیوار ها برطرف شود. سپس مدار شستشو و در صورت نیاز از مواد ضد رسوب و ضد خوردگی استفاده می شود. این مرحله به ظاهر ساده است اما تاثیر زیادی در طول عمر پمپ ها، مبدل ها و تجهیزات گران قیمت دارد.

سه سناریوی واقعی انتخاب سیستم گرمایش و سرمایش

سناریو اول: آپارتمان 8 واحدی 6 طبقه

در یک آپارتمان 8 واحدی 6 طبقه با متراژ واحد های حدود 100 متر، معمولا دو گزینه اصلی وجود دارد:

• استفاده از پکیج مستقل برای هر واحد + رادیاتور و اسپلیت برای سرمایش
• موتورخانه مرکزی با دیگ آب گرم + رادیاتور یا فن کویل و در صورت نیاز چیلر یا مینی چیلر

اگر بودجه اولیه محدود باشد و کارفرما بخواهد هر واحد به صورت مستقل هزینه گاز خود را پرداخت کند، پکیج گزینه رایجی است. در این حالت باید به کیفیت لوله های پنج لایه یا پلی پروپیلن، نحوه عبور لوله ها از کف و دیوار و عایق کاری آنها توجه شود.

اگر پروژه کمی لوکس تر باشد، و کارفرما به دنبال سیستم پایدار تر و قابل کنترل تر برای کل ساختمان باشد، موتورخانه مرکزی با رادیاتور یا فن کویل انتخاب بهتری است. در این حالت، شبکه لوله کشی اصلی با لوله فولادی و شاخه های فرعی با لوله پلیمری قابل اجرا است و تامین متریال با کیفیت در اینجا اهمیت زیادی دارد.

سناریو دوم: ویلای دوبلکس یا تریبلکس 300 متری

در ویلا ها معمولا کارفرما به دنبال آسایش بالا و ظاهر تمیز فضا است. یک ترکیب بسیار محبوب برای این نوع پروژه ها، گرمایش از کف برای کل طبقات و استفاده از چیلر کوچک، هیت پمپ یا وی ار اف کوچک برای سرمایش است. در این حالت، بویلر چگالشی یا هیت پمپ، آب گرم مدار گرمایش از کف را تامین می کند و همان دستگاه یا دستگاه جداگانه سرمایش را بر عهده دارد.

گزینه ساده تر نیز استفاده از پکیج + گرمایش از کف در طبقات و اسپلیت یا اسپلیت کانالی برای سرمایش است. در هر دو حالت، کیفیت لوله پنج لایه و نحوه اجرای آن در کف، نقطه حساس پروژه است. اگر از لوله نامعتبر استفاده شود، هر نشتی کوچک می تواند به هزینه های سنگین تخریب کف و تعمیرات منجر شود.

سناریو سوم: ساختمان اداری 8 طبقه

در یک ساختمان اداری 8 طبقه با پلان باز و تعداد زیاد کاربر، معمولا سیستم های مرکزی مانند چیلر + فن کویل، وی ار اف یا روف تاپ پکیج ها بررسی می شوند. اگر امکان ایجاد شفت های مناسب برای لوله کشی و فضای کافی برای موتورخانه وجود داشته باشد، چیلر و فن کویل به دلیل انعطاف بالا و قابلیت اتصال به بی ام اس گزینه بسیار خوبی است.

در شرایطی که محدودیت فضا برای موتورخانه یا برج خنک کننده وجود دارد، وی ار اف می تواند گزینه مناسب تری باشد. در هر دو حالت، دقت در لوله کشی، انتخاب نوع لوله، اجرای ساپورت ها و استفاده از عایق های استاندارد، رابطه مستقیم با رضایت بهره بردار و تعداد خرابی های سال های بعد دارد.

اشتباهات رایج در انتخاب و اجرای تاسیسات گرمایشی و سرمایشی

انتخاب سیستم فقط براساس قیمت دستگاه

یکی از خطرناک ترین اشتباه ها این است که کارفرما چند قیمت برای دستگاه ها می گیرد و ارزان ترین گزینه را انتخاب می کند، بدون آن که هزینه نصب، لوله کشی، کانال کشی، عایق کاری، مصرف انرژی و نگهداری را در نظر بگیرد. نتیجه این رویکرد، سیستم هایی است که در سال های بعد هزینه های پنهان زیادی به مالک تحمیل می کنند.

بی توجهی به کیفیت لوله، اتصالات و عایق

بعضی پروژه ها از نظر دستگاه های اصلی مثل چیلر یا پکیج از بهترین برند ها استفاده می کنند، اما در شبکه لوله کشی برای کاهش هزینه، سراغ لوله و اتصالات ارزان و بی کیفیت می روند. این صرفه جویی ظاهری، در چند سال بعد با نشتی های متعدد، خرابی سقف ها، هدر رفت انرژی و حتی خوابیدن سیستم جبران می شود. انتخاب لوله و اتصالات استاندارد، همراه با فاکتور رسمی و گارانتی، موضوعی است که نباید در آن کوتاهی شود.

عدم انجام محاسبات بار حرارتی و برودتی

ابعاد و تعداد دستگاه ها، قطر لوله ها و حتی نوع سیستم بدون انجام محاسبات بار حرارتی و برودتی چیزی شبیه حدس زدن است. در بسیاری از پروژه های کوچک حداقل باید از یک مهندس تاسیسات برای محاسبه سرانگشتی بار و پیشنهاد ظرفیت مناسب سیستم کمک گرفته شود. سیستم کم ظرفیت در روز های اوج گرما یا سرما جوابگو نخواهد بود و سیستم پر ظرفیت هزینه اولیه و مصرف انرژی را بالا می برد.

اجرای غیر حرفه ای ساپورت ها، شیب بندی و درین کندانس

در پروژه هایی که به ظاهر خوب اجرا شده اند، گاهی مشکلاتی مانند صدای لوله ها، شکم دادن، نشتی در اتصالات، برگشت آب کندانس در سقف ها و حتی گاز زدگی پمپ ها دیده می شود. بسیاری از این موارد به دلیل بی توجهی به جزئیات ساده ای مانند فاصله صحیح ساپورت ها، شیب مناسب در مسیر لوله های افقی، طراحی درست مسیر های کندانس و در نظر گرفتن نقاط هوا گیری مناسب است.

جمع بندی: از مقایسه تا تصمیم نهایی و نقش بازرگانی پور مرادی

خلاصه گام های انتخاب سیستم مناسب

اگر بخواهیم روند انتخاب سیستم گرمایشی و سرمایشی مناسب را در چند گام خلاصه کنیم، می توانیم این مراحل را در نظر بگیریم:

• تعریف دقیق نوع کاربری ساختمان، مساحت، تعداد طبقات و سطح آسایش مورد انتظار
• انجام محاسبات بار حرارتی و برودتی حتی به صورت ساده برای تعیین ظرفیت کلی
• انتخاب کانسپت سیستم مانند پکیج، موتورخانه، چیلر، وی ار اف، روف تاپ پکیج یا ترکیبی از آنها
• طراحی شبکه لوله کشی و کانال کشی، انتخاب نوع لوله، اتصالات، ساپورت ها و عایق ها
• برآورد هزینه کل شامل خرید تجهیزات، نصب، لوله کشی، عایق کاری و هزینه انرژی در چند سال آینده
• انتخاب مجری و تامین کننده معتبر برای اجرا و تامین متریال

چرا انتخاب تامین کننده لوله و اتصالات در موفقیت سیستم حیاتی است؟

حتی بهترین طراحی و انتخاب دستگاه زمانی نتیجه می دهد که لوله ها، اتصالات، عایق ها و شیر آلات به صورت استاندارد تامین و اجرا شوند. تامین کننده ای مانند بازرگانی پور مرادی که سال ها به صورت تخصصی در حوزه لوله و اتصالات فولادی و پلیمری، اتصالات جوشی و دنده ای، لرزه گیر ها، اتصالات انبساطی، عایق لوله و ساپورت ها فعالیت می کند، می تواند در دو نقش مهم به پروژه کمک کند:

• مشاوره فنی در انتخاب نوع لوله، رده فشاری، سایز و برند متناسب با نوع سیستم و بودجه پروژه
• تامین متریال اصلی با اصالت کالا، فاکتور رسمی، تنوع برند و تحویل مطمئن در زمان مورد نیاز

اگر در مرحله طراحی یا اجرا هستید و نیاز به راهنمایی در انتخاب لوله و اتصالات مناسب برای سیستم گرمایشی و سرمایشی ساختمان خود دارید، می توانید از تجربه تیم فنی بازرگانی پور مرادی استفاده کنید و قبل از خرید، سوال های خود را مطرح کنید تا از اشتباه های پر هزینه در آینده جلوگیری شود.