چک لیست اجرای تاسیسات مکانیکی ساختمان از اولین کنده کاری تا تحویل نهایی

چک لیست اجرای تاسیسات مکانیکی ساختمان از اولین کنده کاری تا تحویل نهایی براي اين است که هيچ مرحله اي از قلم نيفتد و کارفرما، ناظر و مجري بتوانند با اطمينان کامل پروژه را جلو ببرند. در پروژه هاي واقعي، بيشتر مشکلاتي که بعد از سفت کاري و نازک کاري خودش را نشان مي دهد، به خاطر نبود يک چک ليست دقيق است؛ از نشتي لوله ها و شيب اشتباه فاضلاب گرفته تا تداخل لوله ها با کانال و برق و تاخير در تحويل نهايي.

در اين مقاله يک چک ليست کامل و کاربردي براي اجراي تاسيسات مکانيکي ساختمان آماده کرده ايم که از اولين کنده کاري تا زمان تحويل نهايي را پوشش مي دهد. اين چک ليست هم براي پيمانکار و سرپرست کارگاه کاربرد دارد، هم براي ناظر و حتي کارفرمايي که مي خواهد بداند در پروژه خودش چه اتفاقي مي افتد. لحن و محتوا طوري تنظيم شده که بتوانيد مستقيما از آن در کارگاه و در جلسات هماهنگي استفاده کنيد.

اگر در حوزه خريد لوله، اتصالات، شيرآلات و تجهيزات تاسيساتي فعال هستيد يا براي پروژه خود به تامين کننده حرفه اي نياز داريد، برند ها و تجربه هاي بازرگاني پور مرادي مي تواند در انتخاب متريال مناسب براي هر مدار به شما کمک کند. اما در اين مقاله تمرکز ما روي خود اجرا و چک ليست نظارت بر تاسيسات مکانيکي ساختمان است.

چرا چک لیست اجرای تاسیسات مکانیکی ساختمان مهم است

تاسيسات مکانيکي قلب تپنده هر ساختمان است. اگر اين قلب درست طراحي و اجرا نشود، بهترين نما، بهترين سنگ، بهترين کابینت و بهترين دکور هم نمي تواند از نارضايتي ساکن ها جلوگيري کند. چک ليست اجراي تاسيسات مکانيکي ساختمان کمک مي کند:

• هيچ مرحله اي از کار فراموش نشود و دوباره کاري به حداقل برسد.
• هماهنگي بين معماري، سازه، برق و تاسيسات حفظ شود.
• قبل از بستن سقف ها و ديوار ها همه تست ها انجام شود.
• در زمان تحويل، مدارک و مستندات کافي براي کارفرما و ناظر وجود داشته باشد.

در ادامه، مراحل اجرای تاسیسات مکانیکی ساختمان را به صورت فاز به فاز بررسي مي کنيم؛ از فاز صفر قبل از کنده کاري تا تست، راه اندازي و تحويل نهايي.

فاز صفر قبل از اولین کنده کاری

بررسی نقشه ها و مغایرت ها

قبل از اين که اولين کنده کاري ديوار يا کف انجام شود، بايد نقشه هاي معماري، سازه و تاسيسات مکانيکي را کنار هم بگذاريد و مغايـرت ها را مشخص کنيد. موارد مهم در اين چک ليست:

• کنترل محل شفت هاي تاسيساتي، رايزر ها، جان پناه ها و داکت ها در نقشه معماري.
• بررسي محل تير ها، ديوار هاي برشي و المان هاي سازه اي که ممکن است با مسير لوله و کانال تداخل داشته باشد.
• تعيين جاي موتورخانه، روف تاپ يا اتاق هاي تجهيزات و کنترل دسترسي براي حمل تجهيزات در آينده.
• بررسي ارتفاع سقف هاي کاذب و تطابق آن با حجم کانال ها و لوله ها.

بهتر است در پروژه هاي متوسط و بزرگ، قبل از اجرا شاپ دراوينگ تاسيسات مکانيکي تهيه شود تا مشکلات احتمالي در نقشه حل شود نه در کارگاه.

جلسات هماهنگی با معماری، سازه و برق

يک جلسه هماهنگي ساده در ابتداي کار، مي تواند ده ها روز از تاخير پروژه را جلوگيري کند. در اين جلسه:

• با طراح معماري درباره محل سقف هاي کاذب، نور مخفي ها، ديوار هاي دکوراتيـو و جزئيات داخلي صحبت کنيد.
• با تيم سازه در مورد محل بازشو ها، اسليو ها و محل عبور رايزر ها هماهنگ شويد.
• با تيم برق محل سيني کابل، داکت ها، تابلو هاي برق و نور پردازي را بررسي کنيد.

خروجي اين جلسه بايد يک صورت جلسه کتبي باشد که تغييرات نقشه تاسيسات مکانيکي ساختمان در آن ثبت شود تا در طول اجرا محل اختلاف بين عوامل پروژه نباشد.

انتخاب سیستم ها و متریال ها

در فاز صفر بايد سيستم هاي اصلي پروژه و نوع متريال هر مدار مشخص شود. مثلا:

• آب سرد و گرم مصرفي با لوله پليمري، پنج لايه يا مسي؟
• فاضلاب و ونت با پوش فيت، پلي اتيلن يا چدن؟
• گرمايش با رادياتور، فن کويل يا گرمايش از کف؟
• سرمايش با چيلر، ميني چيلر، داکت اسپليت يا کولر آبي؟
• تاسيسات گاز و نوع اتصالات و شيرآلات آن.
• اطفاي حريق با اسپرينکلر، هوزريل و رايزر تر يا خشک.

در اين مرحله تهيه يک ليست خريد اوليه براساس سيستم انتخاب شده کمک مي کند در حين کار با کمبود لوله، اتصالات و تجهيزات روبرو نشويد و برنامه ريزي مالي پروژه هم شفاف تر باشد.

فاز اول شروع کارگاه و کنده کاری ها

جانمایی شفت ها، رایزر ها و اتاق تاسیسات روی کار

بعد از شروع کارگاه، اولين کار پياده کردن محل شفت ها و رايزر ها روي کار است. حتي اگر در نقشه ها مشخص شده، لازم است محل دقيق آن با معماري و سازه دوباره کنترل شود. در اين مرحله:

• محل شفت فاضلاب، شفت آب، شفت گاز و شفت تهويه را روي ديوار ها علامت بزنيد.
• عرض و عمق شفت را با توجه به قطر لوله ها و کانال هاي احتمالي تعيين کنيد.
• دسترسي آينده براي تعميرات و بازديد را در نظر بگيريد تا شفت ها کاملا بسته و غير قابل دسترس نشوند.

چک لیست کنده کاری کف و دیوار

کنده کاري بدون نقشه و بدون کنترل، يک منبع بزرگ هزينه و دوباره کاري است. قبل از کنده کاري:

• مسير لوله ها و کانال ها را با ناظر يا سرپرست کارگاه چک و تاييد کنيد.
• عمق شيار ها را در ديوار هاي باربر محدود نگه داريد و به هيچ وجه آرماتور را قطع نکنيد.
• در کف هايي که لوله فاضلاب عبور مي کند، اختلاف سطح نهايي کف تمام شده را در نظر داشته باشيد.

بعد از کنده کاري:

• شيب اوليه براي فاضلاب هاي کف خواب را با تراز کنترل کنيد.
• عرض و عمق کانال ها را با قطر لوله و عايق احتمالي تطابق دهيد.
• مسير لوله را طوري انتخاب کنيد که حداقل تعداد زانو استفاده شود.

هماهنگی عبور ها با برق و سازه

در محل عبور از ديوار هاي برشي، تير ها و رمپ ها، بهترين حالت اين است که از ابتدا اسليو در بتن پيش بيني شده باشد. اگر اين کار نشده باشد، هر گونه سوراخ کاري بايد با تاييد مهندس سازه انجام شود. همچنين:

• ترتيب اجرا را رعايت کنيد: ابتدا فاضلاب، سپس آب و گاز، بعد کانال و در نهايت برق.
• عبور هاي مشترک با سيني کابل يا داكت هاي برق را از قبل در جلسه هماهنگي مشخص کنيد.

چک لیست اجرای لوله کشی آب سرد و گرم مصرفی

انتخاب متریال، سایز و فشار کاری

لوله کشي آب سرد و گرم مصرفي اگر درست انتخاب و اجرا نشود، هميشه منبع نشتي، رسوب و شکايت ساکن ها خواهد بود. در اين مرحله بايد:

• نوع لوله را با توجه به فشار کاري، دما و کيفيت آب انتخاب کنيد.
• سايز لوله را براساس نقشه محاسباتي يا جريان مصرفي واقعي تعيين کنيد.
• فشار بوستر پمپ، تعداد طبقات و ارتفاع ساختمان را لحاظ کنيد.

در پروژه هاي مسکوني پر تکرار، استفاده از لوله هاي پنج لايه يا پليمري استاندارد با اتصالات معتبر، هم سرعت کار را بالا مي برد و هم هزينه نگهداري را کاهش مي دهد.

مسیر گذاری و کلاف بندی

چک ليست مسير لوله کشي آب سرد و گرم مصرفي:

• براي هر واحد، مسير مشخص و قابل رديابي از ورودي تا مصرف کننده ها تعريف کنيد.
• از مسير هاي مستقيم استفاده کنيد و تعداد زانو را تا حد امکان کم کنيد.
• محل نصب شير اصلي واحد، شير هاي قطع و وصل فضا ها و کلکتور ها را از قبل مشخص کنيد.
• از عبور لوله آب از داخل کانال دود، شفت فاضلاب يا فضاي نامطمئن خودداري کنيد.

ساپورت گذاری و مهار لوله ها

لوله هايي که خوب مهار نشوند، در اثر فشار و ضربه قوچ به مرور دچار نشتي مي شوند. براي ساپورت گذاري:

• فاصله تيرک ها را براساس قطر لوله و نوع متريال تنظيم کنيد.
• در مسير هاي طولاني افقي، از تيرک هاي مياني براي جلوگيري از خمش استفاده کنيد.
• در محل عبور از ديوار ها، حتما از غلاف استفاده کنيد تا لوله در اثر نشست آسيب نبيند.

عایق کاری لوله های آب سرد و گرم

عايق کاري صحيح لوله هاي آب، علاوه بر جلوگيري از اتلاف انرژي، از تعريق و ايجاد لکه روي سقف هم جلوگيري مي کند. چک ليست:

• لوله هاي آب گرم مصرفي را به طور کامل عايق کنيد تا اتلاف انرژي کم شود.
• لوله هاي آب سرد را براي جلوگيري از تعريق عايق کنيد، مخصوصا در سقف کاذب و فضا هاي بسته.
• محل درز هاي عايق را با نوار مناسب بپوشانيد تا بخار و رطوبت وارد آن نشود.

تست فشار لوله کشی آب

قبل از بستن سقف کاذب يا پوشاندن لوله ها، تست فشار اجباري است. براي تست:

• همه شير ها را ببنديد و مدار را با آب پر کنيد و هواگيري کامل انجام دهيد.
• فشار مدار را تا حد مورد نظر بالا ببريد و در بازه زماني مشخص (مثلا ۲۴ ساعت) کنترل کنيد.
• هر گونه افت فشار يا رطوبت را ثبت و محل آن را پيدا و رفع کنيد.
• نتيجه تست را صورت جلسه کنيد و به امضاي ناظر برسانيد.

چک لیست لوله کشی فاضلاب و ونت

انتخاب متریال و شیب بندی

فاضلاب از نظر مشکلات بعدي، حساس ترين بخش تاسيسات مکانيکي ساختمان است. در انتخاب متريال:

• نوع لوله را با توجه به محل نصب (مدفون در خاک، در بتن، در سقف کاذب) انتخاب کنيد.
• از متريال مقاوم در برابر ضربه و دما در مسير هاي پر ريسک استفاده کنيد.

در شيب بندي لوله هاي فاضلاب:

• براي قطر هاي معمولي، شيب ۱ تا ۲ درصد را در نظر بگيريد.
• از شيب زياد که باعث جا ماندن جامدات و تخليه ناقص مي شود خودداري کنيد.
• از شکم دادن لوله در ميان دو ساپورت جلوگيري کنيد تا آب در جايي جمع نشود.

اتصالات، تغییر مسیر و دریچه بازدید

در مسير فاضلاب:

• به جاي زانوي ۹۰ درجه تند، تا حد امکان از دو زانوي ۴۵ درجه استفاده کنيد.
• در محل تغيير جهت، ابتدا و انتهاي شاخه هاي طولاني، از دريچه بازديد استفاده کنيد.
• در اتصال طبقات به رايزر اصلي، جزئيات اجرا را طبق نقشه و ضوابط فني رعايت کنيد.

سیستم ونت و هوارسانی فاضلاب

سيستم ونت براي جلوگيري از خالي شدن آب سيفون ها و برگشت بوي فاضلاب ضروري است. چک ليست:

• براي هر شاخه اصلي، ونت مناسب در نظر بگيريد.
• رايزر ونت را تا بام ادامه بدهيد و خروج آن را در محل مناسب اجرا کنيد.
• از اتصال غير اصولي ونت به دودکش يا کانال هاي ديگر جدا خودداري کنيد.

تست آب بندی فاضلاب

قبل از بستن کف و کاشي کاري، حتما تست آب بندي انجام شود:

• درپوش هاي موقت را نصب و مسير را با آب پر کنيد.
• در بازه زماني مشخص، سطح آب و هر گونه نشتي را کنترل کنيد.
• نقاط نشتي را اصلاح و دوباره تست را تکرار کنيد.

چک لیست لوله کشی گاز ساختمان

مسیر گذاری و جانمایی شیر ها

گاز به دليل خطرات ايمني، حساس ترين بخش تاسيسات مکانيکي ساختمان است و بايد طبق ضوابط شرکت گاز و استاندارد هاي مربوطه اجرا شود. در مسير گذاري:

• از عبور لوله گاز از داخل کانال دود، شفت فاضلاب يا فضاي بسته بدون تهويه خودداري کنيد.
• مسير را طوري انتخاب کنيد که هميشه دسترسي به لوله و شير ها براي بازرسي وجود داشته باشد.
• براي هر واحد، شير قطع و وصل اصلي در محل قابل دسترس در نظر بگيريد.

اتصالات، جوشکاری و رزوه کاری

در لوله کشي گاز:

• در صورت استفاده از لوله فولادي، جوشکاري بايد توسط فرد داراي صلاحيت انجام شود.
• رزوه ها بايد تميز و بدون لب پر شدن باشد و از خمير و نوار مناسب براي آب بندي استفاده شود.
• از اعمال نيروي زياد به اتصالات و شير ها خودداري کنيد تا تنش در محل جوش و رزوه به وجود نيايد.

تست نشتی و کنترل دودکش ها

بعد از تکميل مسير لوله گاز، قبل از نصب وسايل گاز سوز، تست نشتي با هوا يا گاز بي اثر انجام شود:

• مسير را تا فشار مشخص، با هوا يا نيتروژن پر و در مدت زمان معين کنترل کنيد.
• از کف صابون براي تشخيص نشتي در اتصالات استفاده کنيد.
• همه دودکش ها را از نظر قطر، ارتفاع و مسير کنترل کنيد تا برگشت دود اتفاق نيفتد.

چک لیست سیستم گرمایش ساختمان

مدار رفت و برگشت و کلکتور ها

در سيستم هاي گرمايش با رادياتور، فن کويل يا گرمايش از کف، مدار رفت و برگشت بايد به صورت متعادل طراحي و اجرا شود. چک ليست:

• جانمايي کلکتور هاي گرمايش در هر واحد يا هر طبقه با دسترسي مناسب براي تعمير.
• رعايت جهت رفت و برگشت در رادياتور ها و فن کويل ها طبق نقشه.
• نصب شير هاي قطع و وصل براي امکان سرويس هر مصرف کننده به صورت جداگانه.

نصب پمپ ها، منبع انبساط و تجهیزات کنترلی

در موتورخانه يا اتاق تاسيسات:

• پمپ ها را طبق جهت فلش روي بدنه و با لرزه گير مناسب نصب کنيد.
• منبع انبساط را در محل مناسب از نظر ارتفاع و دسترسي قرار دهيد.
• شير هاي يک طرفه، شير هاي بالانس و شير هاي اطمينان را طبق نقشه و دستور سازنده نصب کنيد.

عایق کاری مدار گرمایش

لوله هاي رفت و برگشت گرمايش بدون عايق، انرژي زيادي را هدر مي دهند و باعث گرم شدن فضا هاي ناخواسته مي شوند. بنابراين:

• همه لوله هاي گرمايش در مسير هاي عبور از فضا هاي غير مفيد را عايق کنيد.
• در محل اتصالات و فلنج ها، عايق را به گونه اي اجرا کنيد که امکان باز و بست نيز وجود داشته باشد.

تست مدار گرمایش

بعد از تکميل لوله کشي گرمايش:

• مدار را با آب پر و هواگيري کامل انجام دهيد.
• فشار را تا حد تست بالا برده و در مدت زمان مشخص کنترل کنيد.
• پس از تست سرد، در زمان راه اندازي اوليه، مدار را در حالت داغ نيز کنترل کنيد تا در اثر انبساط مشکلي پيش نيايد.

چک لیست سیستم سرمایش و مدار های سرمایشی

لوله کشی مدار های چیلد واتر و کندانسور واتر

در ساختمان هاي داراي چيلر يا ميني چيلر، مدار هاي چيلد واتر و کندانسور واتر بايد با دقت اجرا شود:

• مسير هاي رفت و برگشت را طوري طراحي کنيد که هواگيري و تخليه مدار به راحتی انجام شود.
• در نقاط بلند مدار، هواگير و در نقاط پايين، شير تخليه نصب کنيد.
• از لرزه گير هاي لاستيکي يا فلکسيبل قبل و بعد از پمپ ها استفاده کنيد.

لوله کشی مبرد در اسپلیت و داکت اسپلیت

در سيستم هاي اسپليت و داكت اسپليت:

• سايز لوله مسي را طبق کاتالوگ سازنده و طول مسير انتخاب کنيد.
• در خمکاري لوله مسي، شعاع خم را رعايت کنيد تا لوله تا نشود.
• لوله هاي مبرد را به طور کامل عايق کنيد تا از تعريق و اتلاف انرژي جلوگيري شود.

درین کندانس و جلوگیری از نشت آب

يکي از شکايت هاي رايج ساکن ها، نشت آب از سقف به خاطر درين کندانس است. براي جلوگيري:

• براي هر فن کويل يا داكت اسپليت، مسير درين با شيب مناسب و خروجی مطمئن در نظر بگيريد.
• در محل اتصال درين به فاضلاب، تله آب براي جلوگيري از برگشت بو اجرا کنيد.
• قبل از بستن سقف کاذب، مسير درين را با آب تست کنيد.

تست و شارژ سیستم های سرمایش

در مدار مبرد:

• بعد از اجرا، مدار را با گاز مناسب تا فشار مشخص پر و نشتي را کنترل کنيد.
• بعد از اطمينان از عدم نشتي، مدار را وکيوم و سپس شارژ کنيد.

در مدار هاي آبي چيلد واتر:

• بعد از تست فشار، در زمان راه اندازي چيلر، دما و فشار مدار را کنترل و ثبت کنيد.

چک لیست کانال کشی و سیستم های تهویه

جانمایی دستگاه ها و مسیر کانال

در سيستم هاي تهويه، جانمايي هواساز، اگزاست فن، فن کويل کانالي و تجهيزات مشابه بايد طوري باشد که امکان سرويس و تعمير آن ها وجود داشته باشد. در مسير کانال:

• از مسير هاي مستقيم با حداقل زانوي غير ضروري استفاده کنيد.
• ارتفاع آزاد زير سقف را با مقطع کانال و ارتفاع سقف کاذب هماهنگ کنيد.
• از تداخل با تير ها، رايزر ها و لوله هاي اصلي جلوگيري کنيد.

ساپورت گذاری کانال و کنترل لرزش

براي کانال هاي هوا:

• فاصله تيرک هاي کانال را براساس وزن و ابعاد آن در نظر بگيريد.
• در اتصال کانال به دستگاه هاي داراي لرزش، از لرزه گير پارچه اي يا فلکسيبل استفاده کنيد.
• لبه هاي کانال را به درستي آب بند و تقويت کنيد تا در فشار هوا تغيير شکل ندهد.

درزگیری و عایق کاری کانال

درزگيري صحيح کانال علاوه بر جلوگيري از هدر رفت هوا، از ورود گرد و غبار و آلودگي به مسير هوا هم جلوگيري مي کند. چک ليست:

• درز هاي فلنج ها و اتصال ها را با نوار درز گير مناسب آب بند کنيد.
• کانال هاي عبور از فضاي سرد يا گرم را عايق کنيد تا دماي هوا در مسير تغيير زيادي نکند.
• در فضا هاي حساس از نظر صوت، از عايق صوتي براي کاهش صداي عبور هوا استفاده کنيد.

نصب دمپر ها و دریچه ها

در انتهاي مسير:

• دمپر هاي تنظيم هوا و دمپر هاي حريق را در محل هاي پيش بيني شده نصب کنيد.
• دريچه هاي رفت و برگشت و ديفيوزر ها را طبق پلان معماري نصب و تراز کنيد.
• در مرحله بالانسينگ، دبي هر دريچه را تنظيم و ثبت کنيد.

چک لیست تاسیسات اطفای حریق

پوشش کامل فضا ها با اسپرینکلر و هوزریل

در سيستم هاي اطفاي حريق:

• پوشش کامل همه فضا هاي مورد نياز با اسپرينکلر ها را طبق نقشه و ضوابط کنترل کنيد.
• محل نصب هوزريل ها و شير هاي آتش نشاني را از نظر دسترسي کاربر و نيرو هاي امدادي بررسي کنيد.
• از تداخل سر اسپرينکلر ها با سقف کاذب، چراغ ها و تجهيزات دکور جلوگيري کنيد.

رایزر ها، بوستر پمپ و منبع ذخیره

در رايزر حريق و بوستر پمپ:

• محل عبور رايزر در شفت هاي مناسب و قابل دسترس انتخاب شود.
• بوستر پمپ حريق را در محلي با تهويه مناسب و دسترسي دائمي نصب کنيد.
• منبع ذخيره آب حريق را از نظر حجم، ارتفاع نصب، اتصالات ورود و خروج و سرريز کنترل کنيد.

تست فشار و فلو تست سیستم اطفای حریق

بعد از تکميل شبکه حريق:

• شبکه اسپرينکلر و رايزر ها را تحت فشار تست هيدرواستاتيک قرار دهيد.
• در دور ترين نقطه شبکه، فشار و دبي را اندازه گيري و با مقادير مورد نياز مقايسه کنيد.
• نتايج تست را صورت جلسه کرده و به ناظر و کارفرما تحويل دهيد.

چک لیست موتورخانه و اتاق های تاسیسات

جانمایی تجهیزات اصلی

در موتورخانه و اتاق هاي تاسيسات، هدف اين است که تجهيزات هم به خوبي کار کنند و هم در آينده امکان سرويس و تعويض آن ها وجود داشته باشد. چک ليست:

• ديگ، چيلر، منبع کويل دار، بوستر پمپ و ساير تجهيزات را طوري جانمايي کنيد که اطراف آن فضاي کافي براي سرويس وجود داشته باشد.
• مسير ورود و خروج تجهيزات بزرگ (در زمان نصب يا تعويض) را در نظر بگيريد.
• مسير لوله ها را طوري طراحي کنيد که از روي لوله هاي ديگر عبور هاي غير ضروري ايجاد نشود.

تهویه، دودکش و هوای تازه موتورخانه

در موتورخانه:

• دودکش ديگ ها را از نظر قطر، ارتفاع، عايق کاري و مسير عبور کنترل کنيد.
• براي موتورخانه ورودي هواي تازه و خروجي مناسب جهت تهويه در نظر بگيريد.
• از عبور لوله هاي غير مرتبط (مثلا لوله آب مصرفي ساير طبقات) از وسط موتورخانه خودداري کنيد.

کف شور ها، شیب کف و درین ها

کف موتورخانه بايد طوري طراحي شود که در صورت نشتي يا سر ريز، آب در کف جمع نشود. چک ليست:

• در نقاط حساس، مانند زير ديگ، نزديک منابع و نزديک پمپ ها، کف شور نصب کنيد.
• شيب کف را به سمت کف شور ها اجرا کنيد.
• درين دستگاه ها و شير هاي اطمينان را به صورت اصولي به کف شور يا فاضلاب متصل کنيد.

کنترل صدا، لرزش و ایمنی

در موتورخانه:

• زير پمپ ها و ديگ ها لرزه گير مناسب نصب کنيد.
• در اتصالات به شبکه لوله کشي، از فلکسيبل براي کاهش انتقال لرزش استفاده کنيد.
• روشنايي کافي، تابلو هاي هشدار، و تجهيزات ايمني را کنترل کنيد.

تست، راه اندازی و تحویل موقت تاسیسات مکانیکی

تست جداگانه هر سیستم

بعد از تکميل اجرا، هر سيستم بايد به صورت جداگانه تست شود:

• آب سرد و گرم مصرفي: تست فشار، کنترل نشتي و تست دبي در واحد ها.
• فاضلاب و ونت: تست آب بندي و کنترل بوي نامطلوب در فضا ها.
• گاز: تست نشتي و راه اندازي اوليه وسايل گاز سوز با حضور ناظر.
• گرمايش و سرمايش: کنترل دما و فشار مدار ها و عملکرد مصرف کننده ها.
• اطفاي حريق: تست فشار، فلو تست و عملکرد اسپرينکلر و هوزريل.
• تهويه: کنترل جهت و دبي هوا، صدا و عملکرد دمپر ها.

پیش راه اندازی سرد

در پيش راه اندازي سرد:

• پمپ ها را بدون بار کامل روشن و جهت چرخش آن ها را کنترل کنيد.
• شیر ها و پرشر سوئيچ ها را تست کنيد.
• تابلو هاي برق و اينورتر ها را از نظر عملکرد حلقه هاي کنترلي چک کنيد.

راه اندازی گرم و عملکرد واقعی

بعد از پيش راه اندازي سرد، نوبت به راه اندازي گرم مي رسد:

• سيستم گرمايش را در روز هاي سرد و سيستم سرمايش را در روز هاي گرم با بار واقعي تست کنيد.
• دماي ورودي و خروجي تجهيزات، فشار مدار ها و مصرف انرژي را ثبت کنيد.
• هر گونه صداي غير عادي، لرزش يا ناهماهنگي را بررسي و رفع کنيد.

رفع اشکالات اولیه و تحویل موقت

پس از تست ها:

• يک Punch List از همه نقص هاي مشاهده شده تهيه کنيد.
• زمان بندي رفع هر نقص را مشخص و با کارفرما هماهنگ کنيد.
• بعد از رفع نقص ها، تست نهايي را تکرار و براي تحويل موقت آماده شويد.

مستند سازی، برچسب گذاری و تحویل نهایی به کارفرما

نقشه های چون ساخت یا As Built

نقشه هاي As Built نقشه هايي هستند که وضعيت اجرا شده نهايي را نشان مي دهند. در اين نقشه ها:

• هر تغييري که در مسير لوله ها و کانال ها نسبت به نقشه اوليه انجام شده ثبت شود.
• سايز نهايي لوله ها، رايزر ها و کانال ها مشخص شود.
• محل تجهيزات اصلي و شماره گذاري آن ها درج گردد.

دفترچه نگهداری و برنامه سرویس دوره ای

يکي از نقاط قوت در تحويل حرفه اي، ارائه دفترچه نگهداري است. در اين دفترچه:

• برنامه سرويس ماهانه، فصلي و ساليانه پمپ ها، ديگ، چيلر، برج خنک کننده، بوستر پمپ و ساير تجهيزات نوشته شود.
• روش روشن و خاموش کردن صحيح هر سيستم توضيح داده شود.
• اقدامات لازم در مواقع اضطراري (قطع برق، نشتي، آلارم حريق) ذکر شود.

برچسب گذاری خطوط و تجهیزات

برچسب گذاري صحيح کمک مي کند در آينده هر فردي که به موتورخانه يا اتاق تاسيسات مراجعه مي کند، بدون سردرگمي مسير ها را تشخيص دهد. چک ليست:

• لوله هاي آب سرد، آب گرم، برگشت، فاضلاب، گاز، چيلد واتر، کندانسور واتر و حريق را با رنگ يا برچسب مشخص کنيد.
• تابلو هاي برق، پمپ ها، مخازن و تجهيزات اصلي را شماره گذاري و برچسب بزنيد.
• مسير شير هاي قطع و وصل اصلي هر مدار را مشخص کنيد تا در مواقع اضطراري در حداقل زمان بتوان آن را قطع کرد.

آموزش بهره بردار و تحویل نهایی

در آخرين مرحله:

• اپراتور يا بهره بردار ساختمان را با سيستم هاي گرمايش، سرمايش، آب، فاضلاب، گاز، حريق و تهويه آشنا کنيد.
• روش کار تابلو هاي کنترل، نحوه مشاهده آلارم ها و راه اندازي مجدد سيستم را آموزش دهيد.
• همه چک ليست هاي تکميل شده، صورت جلسه هاي تست و نقشه هاي As Built را به صورت مرتب و طبقه بندي شده تحويل کارفرما دهيد.

ضمیمه چک لیست فشرده اجرای تاسیسات مکانیکی ساختمان برای کارگاه

در کنار متن کامل اين مقاله، داشتن يک چک ليست فشرده براي استفاده روزمره در کارگاه بسيار کاربردي است. مي توانيد بر اساس موارد زير يک جدول ساده در اکسل يا فرمت چاپي تهيه کنيد و در کارگاه نصب نماييد.

چک لیست بر اساس فاز پروژه

• فاز صفر: بررسي نقشه ها، جلسات هماهنگي، انتخاب سيستم ها و متريال ها.
• فاز کنده کاري و زير ساخت: جانمايي شفت ها، مسير ها، کنده کاري هاي ديوار و کف.
• فاز سفت کاري: اجراي رايزر ها، لوله کشي اصلي، فاضلاب و ونت، گاز، کانال هاي اصلي.
• فاز نازک کاري: لوله کشي واحد ها، نصب رادياتور، فن کويل، تجهيزات بهداشتي، دريچه ها.
• فاز تست و راه اندازي: تست فشار، تست آب بندي، راه اندازي سرد و گرم.
• فاز تحويل: مستند سازي، برچسب گذاري، آموزش و تحويل نهايي.

چک لیست بر اساس سیستم

• آب سرد و گرم: لوله کشي، عايق، تست فشار، شير هاي قطع و وصل، کلکتور ها.
• فاضلاب و ونت: شيب بندي، دريچه بازديد، ونت، تست آب بندي.
• گاز: مسير، اتصالات، تست نشتي، دودکش ها و تهويه.
• گرمايش: مدار رفت و برگشت، پمپ ها، منبع انبساط، عايق، تست سرد و گرم.
• سرمايش: چيلد واتر، کندانسور واتر، مبرد، درين کندانس، تست و شارژ.
• تهويه و کانال: مسير کانال، ساپورت، درزگيري، عايق، دمپر ها و دريچه ها.
• اطفاي حريق: اسپرينکلر، هوزريل، رايزر حريق، بوستر پمپ، تست فشار و فلو.
• موتورخانه و اتاق تاسيسات: جانمايي تجهيزات، دودکش، تهويه، کف شور، ايمني و برچسب گذاري.

جمع بندی چک لیست اجرای تاسیسات مکانیکی ساختمان

چک ليست اجراي تاسيسات مکانيکي ساختمان از اولين کنده کاري تا تحويل نهايي، فقط يک فرم اداري نيست؛ يک ابزار مديريت ريسک و کنترل کيفيت است. با داشتن اين چک ليست و تکميل آن در هر مرحله، مي توانيد:

• دوباره کاري ها و هزينه هاي اضافي را به حداقل برسانيد.
• از بروز نشتي، گرفتگي و مشکلات پنهان بعد از سکونت جلوگيري کنيد.
• در زمان تحويل، اعتماد ناظر و کارفرما را جلب کنيد و پروژه را حرفه اي ببنديد.

اگر براي انتخاب لوله، اتصالات، شير آلات، تجهيزات گرمايش و سرمايش و تجهيزات اطفاي حريق به مشاوره و تامين مطمئن نياز داريد، تيم بازرگاني پور مرادي مي تواند در کنار شما باشد تا از مرحله طراحي تا اجرا، هم از نظر فني و هم از نظر تامين متريال با اطمينان بيشتر حرکت کنيد. استفاده از چک ليست اجراي تاسيسات مکانيکي ساختمان در کنار انتخاب درست متريال، کليد تحويل پروژه اي است که سال ها بدون دردسر براي کارفرما و ساکن ها کار مي کند.