جدول وزن لوله مانیسمان مهم‌ترین ابزار برای برآورد بار، محاسبات سازه‌ای و تعیین قیمت نهایی شاخه‌ها در پروژه‌های تاسیساتی است. وزن هر شاخه استاندارد ۶ متری بر اساس سایز و رده (Schedule) متغیر است؛ به‌ طوری‌ که از حدود ۷ کیلوگرم در سایز 2/1 اینچ رده ۲۰ آغاز شده و در رده‌های سنگین تا بیش از ۲۵۰ کیلوگرم افزایش می‌یابد. در ادامه، جدول دقیق ابعاد، ضخامت دیواره، وزن هر متر و وزن هر شاخه ۶ متری لوله مانیسمان در رده‌های ۲۰، ۴۰، ۸۰ و ۱۶۰ بر پایه استاندارد ASME B36.10M ارائه شده است.

جدول وزن لوله مانیسمان رده 20 (طول شاخه استاندارد: ۶ متر)

سایز (اینچ)	قطر خارجی (mm)	ضخامت (mm)	وزن هر متر (kg)	وزن هر شاخه ۶ متری (kg)
1/2	۲۱/۳	۲/۵	۱/۱۷	۷/۰
3/4	۲۶/۷	۲/۵	۱/۳۳	۸/۰
1	۳۳/۴	۲/۵	۲/۰۰	۱۲/۰
1 1/4	۴۲/۲	۲/۸	۲/۶۷	۱۶/۰
1 1/2	۴۸/۳	۲/۸	۳/۰۰	۱۸/۰
2	۶۰/۳	۳/۲	۴/۱۷	۲۵/۰
2 1/2	۷۳/۰	۳/۲	۵/۵۰	۳۳/۰
3	۸۸/۹	۳/۶	۷/۵۰	۴۵/۰
4	۱۱۴/۳	۴/۰	۱۲/۵۰	۷۵/۰
5	۱۴۱/۳	۴/۰	۱۶/۶۷	۱۰۰/۰
6	۱۶۸/۳	۴/۵	۲۰/۸۳	۱۲۵/۰
8	۲۱۹/۱	۵/۰	۳۱/۶۷	۱۹۰/۰

جدول وزن لوله مانیسمان رده 40 (طول شاخه استاندارد: ۶ متر)

سایز (Inch)	قطر خارجی (mm)	ضخامت (mm)	وزن هر متر (kg)	وزن هر شاخه (kg)
1/8	10/3	1/73	0/37	2/22
1/4	13/7	2/24	0/63	3/78
3/8	17/1	2/31	0/84	5/04
1/2	21/3	2/77	1/27	7/62
3/4	26/7	2/87	1/69	10/14
1	33/4	3/38	2/5	15
1 1/4	42/2	3/56	3/39	20/34
1 1/2	48/3	3/68	4/05	24/3
2	60/3	3/91	5/44	32/64
2 1/2	73	5/16	8/36	50/16
3	88/9	5/49	11/29	67/74
3 1/2	101/6	5/74	13/57	81/42
4	114/3	6/02	16/07	96/42
5	141/3	6/55	21/8	130/8
6	168/3	7/11	28/26	169/56
8	219/1	8/18	42/55	255/3
10	273/1	9/27	60/31	361/86
12	323/8	9/53	73/88	443/28
14	355/6	11/13	94/59	567/54
16	406/4	12/7	123/3	739/8
18	457/2	14/27	150/8	904/8
20	508	15/09	183/42	1100/52
24	610	17/48	255/41	1532/46

جدول وزن لوله مانیسمان رده 80 (طول شاخه استاندارد: ۶ متر)

سایز (Inch)	قطر خارجی (mm)	ضخامت (mm)	وزن هر متر (kg)	وزن هر شاخه (kg)
1/8	10/3	2/41	0/47	2/82
1/4	13/7	3/02	0/8	4/8
3/8	17/1	3/2	1/1	6/6
1/2	21/3	3/73	1/62	9/72
3/4	26/7	3/91	2/2	13/2
1	33/4	4/55	3/24	19/44
1 1/4	42/2	4/85	4/47	26/82
1 1/2	48/3	5/08	5/41	32/46
2	60/3	5/54	7/48	44/88
2 1/2	73	7/01	11/41	68/46
3	88/9	7/62	15/27	91/62
4	114/3	8/56	22/32	133/92
5	141/3	9/53	30/97	185/82
6	168/3	10/97	42/56	255/36
8	219/1	12/7	64/64	387/84
10	273/1	15/09	96/01	576/06
12	323/8	17/48	132/05	792/3
14	355/6	19/05	157/81	946/86
16	406/4	21/44	203/53	1221/18
18	457/2	23/83	254/67	1528/02
20	508/0	26/19	311/27	1867/62
24	609/6	30/96	441/85	2651/10

جدول وزن لوله مانیسمان رده 160 (طول شاخه استاندارد: ۶ متر)

سایز (Inch)	قطر خارجی (mm)	ضخامت (mm)	وزن هر متر (kg)	وزن هر شاخه (kg)
1/2	21/3	4/75	1/94	11/64
3/4	26/7	5/56	2/9	17/4
1	33/4	6/35	4/24	25/44
1 1/4	42/2	6/35	5/61	33/66
1 1/2	48/3	7/14	7/25	43/5
2	60/3	8/74	11/11	66/66
2 1/2	73	9/53	14/9	89/46
3	88/9	11/13	21/3	127/8
4	114/3	13/49	33/54	201/24
5	141/3	15/88	49/11	294/66
6	168/3	18/25	67/53	405/18
8	219/1	23/01	111/27	667/62
10	273/1	28/58	172/33	1033/98
12	323/8	33/32	238/76	1432/56
14	355/6	35/71	281/70	1690/20
16	406/4	40/49	365/40	2192/40
18	457/2	45/24	459/60	2757/60
20	508/0	50/01	564/80	3388/80
24	609/6	59/54	807/50	4845/00

وزن لوله مانیسمان در سایزهای پرکاربرد

بازرگانی پورمرادی | مرجع تخصصی پایپینگ شرق کشور

قدیمی‌ترین تأمین‌کننده لوله و اتصالات در مشهد و شرق کشور

بازرگانی پورمرادی نماینده رسمی برترین کارخانجات مانیسمان، سپنتا، پلی‌ران و شیرآلات فاراب با در اختیار داشتن بزرگ‌ترین انبار اختصاصی در مشهد، تأمین و ارسال سریع انواع لوله و اتصالات صنعتی و ساختمانی را با گواهی اصالت و فاکتور رسمی تضمین می‌نماید.

ورود به فروشگاه اصلی و استعلام قیمت مشاوره و استعلام در واتساپ

در ادامه، وزن تقریبی هر شاخه لوله مانیسمان در سایزهای پرفروش و رده‌های مختلف ارائه شده است:

لوله مانیسمان 2 اینچ: وزن شاخه در رده 20 برابر با 25 کیلوگرم، در رده 40 برابر با 33 کیلوگرم و در رده 80 برابر با 44 کیلوگرم است.
لوله مانیسمان 3 اینچ: وزن شاخه در رده 20 برابر با 45 کیلوگرم، در رده 40 برابر با 68 کیلوگرم و در رده 80 برابر با 91 کیلوگرم محاسبه می‌شود.
لوله مانیسمان 4 اینچ: وزن هر شاخه در رده 20 حدود 75 کیلوگرم، در رده 40 حدود 96 کیلوگرم و در رده 80 حدود 130 کیلوگرم است.
لوله مانیسمان 5 اینچ: وزن شاخه در رده 20 حدود 100 کیلوگرم و در رده 40 حدود 130.8 کیلوگرم اعلام شده است.
لوله مانیسمان 6 اینچ: وزن هر شاخه در رده 20 برابر با 125 کیلوگرم و در رده 40 برابر با 170 کیلوگرم است.
لوله مانیسمان 8 اینچ: وزن شاخه در رده 20 حدود 190 کیلوگرم گزارش می‌شود.

شایان ذکر است که در سایزهای بزرگ و رده‌های سنگین صنعتی، این مقاطع عمدتاً از طریق پارت‌های وارداتی تأمین می‌شوند که برای بررسی مشخصات ابعادی و استعلام موجودی آن‌ها می‌توانید به صفحه لوله مانیسمان چینی مراجعه کنید.

فرمول محاسبه وزن لوله مانیسمان

برای محاسبه وزن لوله مانیسمان، ابتدا باید قطر خارجی، ضخامت دیواره و طول لوله مشخص باشد. فرمول استاندارد محاسبه وزن هر متر لوله فولادی به شرح زیر است:

وزن هر متر لوله = 0.02466*t*(OD-t)

در این فرمول:

t: ضخامت دیواره لوله بر حسب میلی‌متر

OD: قطر خارجی لوله بر حسب میلی‌متر

0.02466: ضریب تبدیل برای محاسبه وزن لوله فولادی بر حسب کیلوگرم

عدد به‌دست‌آمده از این فرمول، وزن 1 متر لوله را بر حسب کیلوگرم نشان می‌دهد. برای محاسبه وزن کل لوله، باید وزن هر متر را در طول لوله ضرب کنید:

وزن کل لوله = 0.02466*t*(OD-t)*L

در این رابطه L طول لوله بر حسب متر است.

نکته: فرمولی که ضریب 0.147 را به کار می‌برد برای محاسبه وزن لوله بر حسب کیلوگرم صحیح نیست. همچنین عبارت داخل پرانتز باید به‌صورت OD−t باشد نه t−OD زیرا ضخامت دیواره باید از قطر خارجی کسر شود.

مثال محاسبه وزن لوله مانیسمان

فرض کنید یک لوله مانیسمان مشخصات زیر را داشته باشد:

قطر خارجی: OD=114.3 میلی‌متر
ضخامت دیواره : t=6 میلی‌متر
طول لوله : L=6 متر

ابتدا وزن هر متر را محاسبه می‌کنیم:

0.02466*6*(114.3-6)

0.02466*6*108.3=16.02KG/M

سپس وزن شاخه 6 متری به‌دست می‌آید:

16.02*6 = 96.12KG

بنابراین وزن تقریبی این لوله، بدون درنظرگرفتن تلورانس تولید، حدود 96.12 کیلوگرم است.

توجه داشته باشید که برای محاسبه دقیق‌تر باید ضخامت واقعی، طول واقعی، استاندارد تولید و تلورانس مجاز محصول بررسی شود. همچنین قطر اسمی با قطر خارجی واقعی یکسان نیست؛ بنابراین در فرمول باید از مقدار واقعی OD استفاده کنید.

تاثیر رده لوله مانیسمان بر محاسبه وزن هر شاخه

رده یا Schedule به ‌تنهایی مستقیما در فرمول قرار نمی‌گیرد. برای محاسبه وزن، باید ضخامت واقعی متناظر با آن رده را بدانید. به‌عنوان مثال، ضخامت لوله 2 اینچ در رده‌های مختلف مانند Sch 40 و Sch 80 یکسان نیست؛ بنابراین وزن آن‌ها نیز متفاوت خواهد بود. به همین دلیل، هنگام خرید بهتر است علاوه بر سایز و رده، موارد زیر نیز در سفارش درج شود:
قطر اسمی یا NPS
رده یا Schedule
ضخامت واقعی دیواره
قطر خارجی
طول شاخه
استاندارد تولید
جنس و گرید فولاد

این اطلاعات، محاسبه وزن و تطبیق محصول دریافتی با مشخصات سفارش را دقیق‌تر می‌کند.

تفاوت وزن لوله مانیسمان با لوله درزدار

یکی از سوالات پرتکرار کاربران هنگام بررسی جدول وزن لوله، تفاوت در وزن شاخه‌های مانیسمان در مقایسه با نمونه‌های درزدار است. دلیل اصلی این تفاوت، فرآیند ساخت و نوع کاربری این لوله‌ها است:

ساختار یکپارچه و فاقد درز جوش: لوله‌های مانیسمان از شمش‌های فولادی توپر تولید شده و هیچ‌گونه خط جوش یا درزی روی بدنه ندارند. برخلاف لوله‌های درزدار که از خم کردن ورق و جوش دادن لبه‌ها ساخته می‌شوند، لوله مانیسمان به‌صورت یکپارچه شکل می‌گیرد. این یکپارچگی باعث می‌شود توزیع تنش در سراسر دیواره لوله به‌طور کاملا یکنواخت انجام شود.
گوشت‌دار بودن برای تحمل فشار: از آنجا که لوله‌های مانیسمان عمدتا برای محیط‌های صنعتی با فشار کاری بسیار بالا، دماهای شدید و انتقال سیالات خطرناک طراحی شده‌اند، دیواره آن‌ها (گوشت لوله) باید قدرت تحمل تنش‌های مکانیکی بالایی را داشته باشد. به همین دلیل، در ضخامت‌های برابر، لوله مانیسمان به دلیل ماهیت فولادی و فرآیند تولید اکستروژن یا نورد، اغلب مستحکم‌تر و گوشت‌دارتر دیده می‌شود.
انحراف وزنی و استانداردهای تولید: لوله‌های درزدار به دلیل محدودیت‌های جوشکاری، در فشارهای بالا پتانسیل آسیب‌پذیری در محل درز را دارند؛ اما لوله مانیسمان برای تحمل این فشارهای انحرافی طراحی شده است. بنابراین، حتی اگر دو لوله (مانیسمان و درزدار) قطر خارجی یکسانی داشته باشند، لوله مانیسمان به دلیل نیاز به استحکام بیشتر، ممکن است با تلورانس‌های وزنی متفاوتی در استانداردها تعریف شود.
به‌طور خلاصه، وزن بیشتر در بسیاری از رده‌های مانیسمان، نه یک نقص فنی، بلکه نشانی از ضخامت دیواره استاندارد برای تضمین ایمنی در کاربردهای تحت فشار و حرارت بالا است.

تلرانس مجاز وزنی لوله مانیسمان طبق استاندارد ASTM A530

طبق استانداردهای بین‌المللی از جمله ASTM A530، وزن لوله دقیقا برابر با عدد درج شده در جداول فنی نیست. این استاندارد اجازه می‌دهد که در فرآیند تولید (که شامل عملیات‌های حرارتی و نورد است)، تغییرات جزئی در قطر خارجی و به ‌ویژه ضخامت دیواره ایجاد شود. این تغییرات در قالب یک محدوده مشخص (تلرانس) مجاز شمرده می‌شوند. بنابراین، هرگونه انحراف بسیار اندک از وزن تئوریک، به معنای خارج شدن محصول از استاندارد نیست، بلکه بخشی از فرآیند تولید صنعتی است. بسیاری از خریداران هنگام وزن‌کشی در باسکول، با اختلاف وزن (گاهی تا 10 یا 12.5 درصد) نسبت به وزن‌های اعلام شده در جداول تئوریک مواجه می‌شوند. این اختلاف می‌تواند دلایل زیر را داشته باشد:

۱. تولید با ضخامت بالا (Overweight): اگر لوله‌ها در محدوده بالای تلرانس ضخامت تولید شده باشند، وزن هر شاخه به شدت افزایش می‌یابد. در این حالت، وزن باسکول بیشتر از وزن جدول خواهد بود.

۲. تفاوت در چگالی و آلیاژ: تغییرات جزئی در ترکیب شیمیایی فولاد می‌تواند بر وزن نهایی اثرگذار باشد.

اما آیا این اختلاف نشانه بار نامرغوب است؟ خیر، این اختلاف لزوما به معنای نامرغوب بودن نیست. در واقع: اگر وزن باسکول بیشتر از وزن جدول باشد: این معمولا نشانه این است که لوله دارای ضخامت بیشتری نسبت به حداقل استاندارد است که در بسیاری از پروژه‌ها یک مزیت محسوب می‌شود (البته باید دقت شود که قیمت بر اساس وزن واقعی محاسبه شود) و تنها زمانی باید نسبت به کیفیت بار شک کرد که وزن باسکول کمتر از وزن تئوریک (با احتساب تلرانس منفی) باشد. کاهش وزن نسبت به جدول، نشان‌دهنده این است که لوله از نظر ضخامت دیواره، کمتر از حد مجاز تولید شده و در برابر فشار و استحکام، عملکرد ایمنی مناسبی نخواهد داشت.

نحوه محاسبه قیمت هر شاخه لوله مانیسمان بر اساس وزن باسکول

برای محاسبه قیمت نهایی هر شاخه، کافی است قیمت هر کیلوگرم اعلامی کارخانه را در وزن همان شاخه که روی باسکول اندازه‌گیری شده ضرب کنید:

برای مثال، اگر قیمت هر کیلوگرم لوله 50.000 تومان و وزن شاخه 120 کیلوگرم باشد، قیمت نهایی آن برابر است با: ۵۰,۰۰۰ × ۱۲۰ = ۶,۰۰۰,۰۰۰ تومان

از آنجا که وزن شاخه‌ها ممکن است با توجه به ابعاد و تلرانس تولید متفاوت باشد، با محاسبه بر اساس وزن باسکول، مبلغ دقیق‌تری از هزینه خرید هر شاخه به دست می‌آورید.

اهمیت محاسبه وزن لوله مانیسمان

پیش از خرید لوله مانیسمان لازم است تا وزن آن را برآورد نمایید. اهمیت برآورد وزن این فرآورده فولادی این است که بتوانید مغایرت سفارش خود را با بار دریافت شده تشخیص دهید، نیروی انسانی مورد نیاز برای تخلیه بار را برآورد کنید و وزن سازه را در محاسبات فنی و مهندسی لحاظ کنید؛ در ادامه دیگر دلایل اهمیت محاسبه وزن لوله مانیسمان آمده است.

1. تخمین قیمت و مدیریت هزینه‌ها

نرخ لوله‌های مانیسمان معمولا به‌ازای هر کیلوگرم اعلام می‌شود و از آنجا که وزن رابطه مستقیمی با مقدار فولاد مصرفی دارد، هرچه لوله سنگین‌تر باشد، قیمت آن نیز بیشتر خواهد بود.

2. محاسبات فنی و مهندسی

اطلاع از وزن لوله مانیسمان برای تعیین میزان تحمل باربری هر لوله و محاسبه وزن کلی سازه ضروری است؛ زیرا کمک می‌کند تا با انتخاب دقیق نوع لوله، خطاهای محاسباتی را کاهش داده و طراحی سازه‌ای ایمن و کارآمد داشته باشید. همچنین در خطوط لوله تحت فشار و دمای بالا، انتخاب رده مناسب برای ایمنی حیاتی است.

3. مباحث لجستیک و حمل‌ونقل

وزن لوله‌های مانیسمان بر هزینه‌های حمل‌ونقل و نصب تاثیر می‌گذارد. برنامه‌ریزی برای ارسال لوله‌ها، انتخاب تجهیزات و ماشین‌آلات مناسب مانند جرثقیل یا لیفتراک برای جابجایی آن‌ها و تعیین ظرفیت خودروهای باری نیاز به دانستن وزن دقیق این لوله‌ها دارد.

4. تایید استاندارد و کیفیت محصول

کارخانه‌های معتبر، لوله‌های مانیسمان را طبق استانداردهایی نظیر ASME B36.10 تولید می‌کنند که وزن مشخصی را برای لوله تعیین می‌کند. تطبیق وزن لوله با مقادیر جدول وزن، راهی برای اطمینان از استاندارد بودن محصول دریافتی است. توصیه می‌کنیم چنانچه برای اولین بار از توزیع‌کننده‌ای لوله مانیسمان تهیه می‌کنید، حتما آن را وزن‌کشی کرده و ابعاد آن را با مشخصات اسمی محصول تطبیق دهید.

5. مقاومت در برابر خوردگی و طول عمر

در برخی محیط‌های عملیاتی، ضخامت دیواره به عنوان عامل اصلی تعیین‌کننده وزن، می‌تواند بر عمر مفید لوله و میزان مقاومت آن در برابر خوردگی تاثیر بگذارد.

دستیابی به مقاطع منطبق بر استانداردهای مهندسی و دریافت بار بدون کسری وزن، نیازمند تامین متریال از مراجع تخصصی بازار آهن است. بازرگانی پورمرادی به عنوان یکی از تامین‌کنندگان تخصصی انواع لوله مانیسمان داخلی (اهواز، کاوه و اسفراین) و پارت‌های وارداتی چینی در رده‌های ۲۰، ۴۰، ۸۰ و ۱۶۰، تمامی مقاطع را با تطبیق کامل با باسکول رسمی و همراه با سرتیفیکیت معتبر کارخانه‌ای (MTC) به سراسر کشور عرضه می‌کند؛ از این رو خریداران می‌توانند پیش از بارگیری نهایی، تطابق مشخصات ابعادی، ضخامت و وزن باسکول پارت‌های ارسالی را مستقیما با جدول‌های وزنی استاندارد راستی‌آزمایی نمایند.